ChanThat.comChân Thật
Nồi cơm, nồi áp suất điện, bếp từ, bếp hồng ngoại

Mặt trái bếp hồng ngoại: kính nóng lâu sau khi tắt, hao nhiệt, lúc nào vẫn đáng dùng

Bếp hồng ngoại không kén nồi nhưng kính nóng rất lâu sau khi tắt, toả nhiều nhiệt ra bếp, phản ứng chậm khi giảm lửa. Nhà nào vẫn nên dùng và dùng an toàn.

Clay pot simmering on a glowing radiant electric cooktop in a rural Dong Thap house, a hand adjusting a cloth near the handle, dim kitchen, warm reddish light

Mặt trái lớn nhất của bếp hồng ngoại là mặt kính nóng rất lâu sau khi tắt, toả nhiều nhiệt ra căn bếp thay vì dồn hết vào nồi, và phản ứng chậm khi bạn giảm lửa. Đổi lại, nó dùng được gần như mọi loại nồi đáy phẳng, kể cả nồi đất, nồi nhôm, ấm đồng mà bếp từ không nhận. Vì vậy bếp hồng ngoại vẫn đáng dùng ở những nhà có nhiều nồi không nhiễm từ, hoặc làm bếp phụ cạnh bếp từ.

Bài này không so sánh hãng, không chấm điểm. Nó giải thích cơ chế sinh nhiệt, chỉ ra từng điểm yếu kèm cách sống chung với nó, bóc tách vài câu quảng cáo hay gặp, và nói rõ khi nào chiếc bếp này thật sự có ích. Các con số trong bài, nếu có, là ví dụ giả định để minh hoạ.

Bếp hồng ngoại sinh nhiệt thế nào

Dưới mặt kính của bếp hồng ngoại là một bộ phát nhiệt, thường là dây điện trở cuộn tròn hoặc đèn halogen. Khi có điện, bộ phát nhiệt nóng đỏ lên, phát ra nhiệt dưới dạng bức xạ và làm nóng mặt kính phía trên. Nồi đặt trên mặt kính nhận nhiệt qua tiếp xúc trực tiếp với kính nóng và qua bức xạ xuyên lên.

Điều quan trọng ở đây: nhiệt được sinh ra ở bếp, rồi mới truyền sang nồi. Ngược với bếp từ, nơi nhiệt sinh ngay trong đáy nồi. Hệ quả là mặt kính của bếp hồng ngoại phải rất nóng thì mới nấu được, và khối nóng đó không biến mất ngay khi bạn tắt bếp.

Cũng vì nhiệt đến từ bộ phát nhiệt chứ không cần từ trường, bếp hồng ngoại không quan tâm đáy nồi làm bằng gì, miễn là đáy phẳng và chịu được nhiệt. Đây là lý do nó hay được giới thiệu là "không kén nồi".

Để điều chỉnh mức lửa, nhiều bếp hồng ngoại không giảm nhiệt độ bộ phát một cách liên tục mà bật tắt theo chu kỳ: bộ phát đỏ lên một lúc, tắt một lúc. Mức càng nhỏ thì thời gian tắt càng dài. Bạn có thể nhìn thấy điều này qua mặt kính.

Kính nóng rất lâu sau khi tắt: rủi ro bỏng thật

Sau khi nấu xong và tắt bếp, mặt kính của bếp hồng ngoại vẫn giữ nhiệt độ đủ gây bỏng trong một khoảng thời gian đáng kể. Vùng nấu không còn đỏ, trông như đã nguội, nhưng chạm tay vào vẫn bỏng. Đây là điểm khác biệt mà người quen bếp từ hay quên, vì mặt kính bếp từ chỉ ấm lên từ đáy nồi và nguội nhanh hơn.

Phần lớn bếp có đèn hoặc ký hiệu báo nhiệt dư, sáng tới khi mặt kính bớt nóng. Đèn này là thông tin an toàn quan trọng; hãy chỉ cho mọi người trong nhà biết nó nghĩa là gì. Một số người đặt khăn, hộp nhựa, túi ni lông lên vùng vừa tắt vì tưởng đã nguội, dẫn tới chảy nhựa, cháy khăn.

Với trẻ nhỏ, đây là nguy cơ thật: mặt kính phẳng, đen bóng, không có lửa, trẻ dễ chạm vào để vịn hoặc nghịch. Bếp đặt thấp, bếp đơn trên bàn thấp càng đáng lo. Đặt bếp ngoài tầm với của trẻ, bật khoá trẻ em nếu có, và giữ trẻ tránh xa ít nhất cho đến khi đèn báo nhiệt dư tắt.

Một mẹo nhỏ có ích: tận dụng nhiệt dư. Tắt bếp sớm vài phút trước khi món chín hẳn, để nồi tiếp tục chín nhờ mặt kính nóng. Vừa đỡ điện, vừa giúp bạn quen với việc mặt kính vẫn đang nóng sau khi tắt.

Hao nhiệt và căn bếp nóng hơn

Nhiều nhiệt thoát ra không khí. Vì nhiệt phải đi từ bộ phát qua kính rồi mới tới nồi, một phần đáng kể toả ra xung quanh, nhất là ở vùng kính không bị đáy nồi che. Thường được nói là hiệu suất của bếp hồng ngoại thấp hơn bếp từ; mức chênh cụ thể phụ thuộc thiết bị và cách dùng.

Đun sôi chậm hơn bếp từ. Cùng công suất ghi trên hộp, nồi nước trên bếp hồng ngoại thường sôi chậm hơn, vì phải chờ bộ phát và mặt kính nóng lên trước.

Căn bếp nóng hơn vào mùa hè. Nhiệt toả ra từ mặt kính rộng và nóng làm căn bếp nhỏ, ít thông gió nóng lên rõ. Người đứng nấu cảm nhận điều này nhất ở các tỉnh phía Nam và miền Trung mùa nắng.

Nồi nhỏ trên vùng to là lãng phí. Vùng kính không bị nồi che vẫn nóng và toả nhiệt. Dùng nồi có đáy vừa với vòng nấu giảm hao phí.

Đáy nồi không phẳng càng hao. Nồi đất, nồi nhôm cũ hay bị cong đáy, khe hở giữa đáy và kính làm truyền nhiệt kém, nấu lâu hơn.

Phản ứng chậm khi giảm lửa, và chuyện trào nồi

Khi bạn giảm mức trên bếp hồng ngoại, bộ phát nhiệt giảm hoặc ngắt, nhưng mặt kính vẫn đang nóng và tiếp tục truyền nhiệt vào nồi một lúc. Nồi canh sắp trào, bạn hạ lửa, nhưng nó vẫn sôi bùng thêm vài giây hoặc lâu hơn. Với nồi sữa, nồi cháo, nồi chè đặc, đó là lúc trào ra mặt kính.

Cách sống chung là giảm lửa sớm hơn bạn quen trên bếp ga, hoặc nhấc nồi ra khỏi vùng nấu một chút khi thấy sắp trào. Với món cần chỉnh nhiệt nhanh như chưng đường, làm nước sốt, bếp hồng ngoại đòi hỏi người nấu phải đoán trước.

Kiểu bật tắt theo chu kỳ ở mức nhỏ cũng ảnh hưởng: nồi sôi lên khi bộ phát đỏ, lặng xuống khi bộ phát tắt. Nhờ kính và đáy nồi tích nhiệt, dao động này thường dịu hơn so với bếp từ ở mức thấp, nên với món hầm liu riu, bếp hồng ngoại đôi khi lại cho cảm giác êm hơn.

Món trào lên mặt kính nóng cháy rất nhanh, bám chặt và khó lau hơn so với trên bếp từ. Lau khi mặt kính đã bớt nóng, bằng dụng cụ và dung dịch mà hướng dẫn của bếp cho phép.

Vài câu quảng cáo về bếp hồng ngoại nên hiểu đúng

Những câu sau xuất hiện khá thường xuyên. Mỗi câu có phần đúng, nhưng thường bị đọc rộng hơn nghĩa thật:

  • “Không kén nồi”. Đúng về chất liệu, nhưng vẫn kén đáy phẳng. Nồi đáy lõm, đáy cong, chảo đáy tròn nấu kém. Nồi thuỷ tinh, nồi sứ chỉ dùng khi nhà sản xuất nồi ghi rõ chịu được bếp điện.
  • “Nướng trực tiếp trên mặt kính”. Một số bếp được giới thiệu là đặt thực phẩm lên kính để nướng. Hãy đọc kỹ sách hướng dẫn của bếp xem có cho phép không; dầu mỡ, đường cháy trực tiếp trên kính rất khó làm sạch và có thể làm hỏng bề mặt.
  • “Tia hồng ngoại tốt cho sức khoẻ”. Bức xạ hồng ngoại ở đây đơn giản là nhiệt, giống như hơi nóng toả ra từ lò than. Nó không mang lại lợi ích sức khoẻ đặc biệt nào cho món ăn hay người nấu.
  • “Không phát từ trường”. Đúng là bếp hồng ngoại không dùng cảm ứng từ. Người dùng thiết bị y tế cấy ghép vẫn nên hỏi bác sĩ về mọi thiết bị điện trong nhà thay vì dựa vào quảng cáo.
  • “Tiết kiệm điện”. So với bếp từ, nhận định này thường không đúng vì bếp hồng ngoại hao nhiệt nhiều hơn. So với bếp điện trở trần đời cũ thì có thể.

Ánh đỏ của bộ phát nhiệt cũng là điều nên biết: một số người thấy chói khi nhìn lâu vào vùng nấu đang đỏ. Đứng nấu ở tư thế không nhìn thẳng xuống vùng nấu là đủ.

Khi nào bếp hồng ngoại vẫn là lựa chọn hợp lý

Công bằng mà nói, có những tình huống bếp hồng ngoại làm tốt hơn hoặc tiện hơn bếp từ. Bảng dưới đây giúp bạn đặt nhà mình vào đúng chỗ.

Tình huốngBếp hồng ngoạiGhi chú
Hay nấu bằng nồi đất, kho cá, sắc nướcHợpBếp từ không nhận nồi đất nếu không có đĩa chuyển nhiệt
Nhiều nồi nhôm, ấm đồng, ấm pha trà kim loại không nhiễm từHợpKhông phải thay bộ nồi mới
Làm bếp phụ cạnh bếp từHợpMột vùng từ, một vùng hồng ngoại là cấu hình phổ biến
Nhà có trẻ nhỏ, bếp đặt thấpCần cẩn trọngKính nóng lâu sau khi tắt
Căn bếp nhỏ, nóng, ít thông gióKém hợpToả nhiều nhiệt ra phòng
Nấu nhiều món cần sôi nhanh, chỉnh lửa nhanhKém hợpĐun chậm hơn, phản ứng chậm khi giảm lửa

Nếu nhà bạn rơi vào các hàng "hợp", bếp hồng ngoại là thiết bị đáng giá và an toàn khi dùng đúng. Nếu rơi vào các hàng "kém hợp", hãy cân nhắc bếp từ, hoặc bếp đôi có một vùng mỗi loại.

Nhiều gia đình ở nông thôn vẫn nấu bằng nồi đất, ấm nhôm quen tay qua nhiều năm. Với họ, bếp hồng ngoại cho phép chuyển từ bếp củi, bếp ga sang bếp điện mà không phải bỏ đi bộ nồi đã quen, và đó là lợi ích thật mà bếp từ khó thay thế.

Dùng bếp hồng ngoại an toàn và đỡ hao nhiệt

Nếu bạn đã có hoặc quyết định dùng bếp hồng ngoại, những thói quen sau giúp giảm phần lớn mặt trái kể trên:

  1. Chọn nồi đáy phẳng, vừa với vòng nấu; kiểm đáy nồi cũ bằng cách đặt lên mặt bàn phẳng, cập kênh thì dành cho việc khác.
  2. Đặt nồi lên trước rồi mới bật bếp, nhấc nồi ra sau khi tắt, để vùng kính trống không nóng vô ích.
  3. Giảm lửa sớm hơn thói quen khi nấu món dễ trào; với sữa, cháo, chè đặc, ở gần bếp trong lúc sắp sôi.
  4. Tắt bếp trước khi món chín hẳn vài phút để tận dụng nhiệt dư.
  5. Chỉ cho mọi người trong nhà biết đèn báo nhiệt dư; không đặt khăn, hộp nhựa, điện thoại lên mặt kính khi đèn còn sáng.
  6. Mở cửa sổ hoặc bật quạt hút khi nấu lâu vào mùa nóng để căn bếp không tích nhiệt.
  7. Đặt bếp ngoài tầm với của trẻ, dây điện không thò ra mép bàn, cắm vào ổ chắc chắn đủ tải chứ không qua ổ nối dài cắm chung.

Phần lớn những việc này không tốn tiền, chỉ cần thành thói quen trong vài tuần đầu. Sau đó, bếp hồng ngoại trở thành một chiếc bếp dễ đoán và đáng tin trong đúng những việc nó làm tốt.

Câu hỏi thường gặp

Bếp hồng ngoại có tốn điện hơn bếp từ không?

Thường là có, vì bếp hồng ngoại sinh nhiệt ở bộ phát rồi mới truyền qua kính sang nồi, một phần nhiệt toả ra không khí. Mức chênh phụ thuộc thiết bị, nồi và cách dùng. Dùng nồi vừa vòng nấu, đáy phẳng và tận dụng nhiệt dư giúp giảm hao phí.

Tắt bếp hồng ngoại bao lâu thì mặt kính hết nóng?

Tuỳ thời gian và mức nấu trước đó, mặt kính có thể còn đủ nóng để gây bỏng trong một khoảng đáng kể. Hãy dựa vào đèn báo nhiệt dư của bếp, chỉ chạm vào hoặc đặt đồ lên khi đèn đã tắt.

Dùng nồi đất trên bếp hồng ngoại có an toàn không?

Nhiều nồi đất dùng được nếu đáy phẳng và nhà sản xuất nồi ghi chịu được bếp điện. Nên làm nóng từ từ ở mức nhỏ trước, tránh đặt nồi đất lạnh hoặc ướt lên vùng đang rất nóng để giảm nguy cơ nứt nồi.

Bếp hồng ngoại có hại mắt không?

Ánh đỏ của bộ phát nhiệt có thể gây chói khi nhìn lâu vào vùng đang đỏ, nhưng trong sử dụng nấu nướng thông thường không có lý do để lo lắng đặc biệt. Đứng nấu không nhìn thẳng xuống vùng nấu là đủ. Ai có bệnh về mắt nên hỏi bác sĩ.

Nên chọn bếp đôi một từ một hồng ngoại không?

Đây là cấu hình hợp lý cho nhà vừa muốn đun nấu nhanh vừa có nồi đất, ấm nhôm không dùng được trên bếp từ. Vùng từ dùng cho nấu hằng ngày, vùng hồng ngoại dùng cho các nồi không nhiễm từ. Lưu ý vùng hồng ngoại vẫn nóng lâu sau khi tắt.

Vì sao bếp hồng ngoại cứ đỏ lên rồi tắt?

Ở các mức lửa không phải cao nhất, nhiều bếp hồng ngoại điều chỉnh nhiệt bằng cách bật tắt bộ phát nhiệt theo chu kỳ. Mức càng nhỏ thì thời gian tắt càng dài. Đây là cách hoạt động bình thường, không phải lỗi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138