Trạm tự đổ rác và tự giặt khăn giúp bạn ít phải đụng tay vào robot hơn, nhưng đổi lại là ba thứ quảng cáo ít nhắc: một tiếng hút rất to trong vài giây mỗi lần robot về trạm, túi chứa bụi phải mua thay định kỳ, và bình nước bẩn có thể bốc mùi nếu để lâu. Ngoài ra trạm chiếm khá nhiều chỗ, cần ổ điện gần và đôi khi cần chỗ cấp thoát nước.
Bài này không khuyên có hay không mua robot có trạm. Bài nói rõ những điều xảy ra trong nhà bạn sau khi lắp trạm, để bạn quyết với đủ thông tin. Lịch thay túi, rửa bình, bảo dưỡng chi tiết là chuyện bảo dưỡng; ở đây bàn về chuyện sống chung với cái trạm.
Trạm tự đổ rác làm việc thế nào và vì sao nó ồn
Hộp bụi trong thân robot nhỏ vì robot phải mỏng và nhẹ. Trạm tự đổ rác giải quyết điều đó bằng một động cơ hút lớn đặt trong trạm: khi robot về, trạm hút mạnh qua một cửa ở đáy robot, kéo toàn bộ bụi từ hộp nhỏ sang túi chứa lớn hơn nhiều. Nhờ vậy bạn có thể vài tuần mới phải thay túi một lần thay vì đổ hộp sau mỗi lượt chạy.
Để kéo bụi đi hết trong vài giây, động cơ của trạm phải chạy rất mạnh, và tiếng ồn của nó thường lớn hơn hẳn tiếng robot khi đang hút. Thời gian chỉ vài giây đến mười mấy giây, nhưng nó đến bất ngờ, đúng lúc robot xong việc. Nếu robot chạy lúc trẻ ngủ trưa, lúc bạn đang họp trực tuyến, hay đêm khuya ở căn hộ tường mỏng, tiếng đó đủ để làm phiền.
Nhiều máy có tuỳ chọn không đổ rác trong khung giờ nhất định, hoặc chỉ đổ sau vài lượt chạy. Nếu bạn nhạy với tiếng ồn, đây là tính năng nên kiểm tra trong ứng dụng trước khi mua, chứ không phải lực hút.
Thêm một chuyện ít được nghĩ tới ở chung cư: tiếng trạm hút truyền qua sàn và tường tốt hơn bạn tưởng, nhất là khi trạm đặt sát vách giáp nhà bên. Nếu robot chạy theo lịch lúc cả nhà đi vắng, người nghe tiếng đổ rác lúc trưa có khi là hàng xóm chứ không phải bạn. Đặt trạm cách vách chung một chút và tránh giờ nghỉ trưa là phép lịch sự nhỏ.
Túi chứa bụi: tiện, nhưng là khoản chi lặp lại
Đa số trạm dùng túi dùng một lần. Túi giấy hoặc vải không dệt đựng bụi, đầy thì tháo ra bỏ cả túi, bụi không bay ra ngoài. Đây là điểm tiện thật, nhất là với người dị ứng bụi. Nhưng túi phải mua thay, thường là loại riêng của từng dòng trạm.
Tần suất thay tuỳ nhà. Nhà có chó mèo rụng lông, nhà gần đường nhiều cát, nhà hút mỗi ngày sẽ thay túi nhanh hơn nhiều so với căn hộ ít người. Con số "dùng được tới vài tuần" trên hộp là ước lượng ở điều kiện trung bình.
Túi gắn với dòng máy. Khi dòng máy ngừng bán, túi chính hãng có thể khó tìm hơn, và túi thay thế giá rẻ có thể không kín bằng. Túi không kín làm bụi mịn lọt vào động cơ của trạm và giảm lực hút.
Có trạm không dùng túi. Một số trạm đổ bụi vào hộp nhựa lớn có thể đổ và rửa. Không tốn túi, nhưng lúc đổ hộp bụi bay giống như đổ máy hút bụi thường, và hộp cần rửa định kỳ.
Trạm giặt khăn: những gì xảy ra sau vài tuần
Trạm tự giặt khăn của robot hút lau là bước tiếp theo: robot quay về trạm giữa chừng để rửa khăn bằng nước sạch, nước bẩn được hút vào một bình riêng. Nghe rất tiện, và nó tiện thật, nhưng có mấy điều cần biết:
- Bình nước sạch phải được đổ đầy, bình nước bẩn phải được đổ đi bằng tay, trừ khi trạm được nối thẳng vào đường nước và thoát nước.
- Nước bẩn chứa bụi, tóc, cặn đồ ăn. Để trong bình kín vài ngày ở nhiệt độ nóng ẩm, nó bốc mùi khó chịu, và mùi lan ra quanh khu đặt trạm.
- Khay giặt dưới đáy trạm, nơi khăn được chà, đọng cặn và tóc, cần lau rửa định kỳ; nếu không, khăn "vừa giặt" thực ra được giặt trong nước bẩn.
- Nhiều trạm sấy khăn bằng gió, có máy dùng gió ấm. Sấy giúp giảm mùi, nhưng tốn điện và chạy kéo dài sau mỗi lần lau, có tiếng quạt nhỏ.
- Khăn vẫn sờn và cần thay theo thời gian; trạm giặt không làm khăn bền mãi.
- Nếu dùng nước máy nhiều cặn, cặn trắng có thể đóng ở bình và đường nước.
Nói cách khác, trạm giặt khăn chuyển việc giặt khăn mỗi ngày thành việc đổ nước bẩn và rửa khay vài ngày một lần. Đó là cải thiện thật, nhưng không phải là hết việc.
Cũng nên biết rằng khi bạn đi vắng nhiều ngày, nước bẩn nằm trong bình kín suốt thời gian đó. Trước khi đi xa, đổ bình nước bẩn, tráng sạch, để nắp mở cho khô, và tạm tắt lịch lau; về nhà mở trạm ra sẽ không gặp mùi khó chịu.
Chỗ đặt trạm: kích thước, điện, nước
Robot có trạm đầy đủ chiếm chỗ hơn nhiều so với đế sạc nhỏ. Trước khi mua, đo chỗ định đặt và đối chiếu những yêu cầu dưới đây.
| Yêu cầu | Vì sao | Hay vướng ở đâu |
|---|---|---|
| Chiều cao và bề rộng trạm | Trạm đầy đủ thường cao và to, không nhét được vào gầm kệ như đế sạc nhỏ | Căn hộ nhỏ, hành lang hẹp, nhà ống chật |
| Khoảng trống hai bên và phía trước | Robot cần đường vào trạm thẳng và rộng để tự về đúng vị trí | Góc bị tủ, cửa chắn |
| Ổ điện gần, chắc chắn | Trạm có động cơ hút và có thể có bộ sấy, cần ổ cắm tốt | Dùng ổ cắm kéo dài để dưới sàn, dây vắt qua lối đi |
| Sàn phẳng, chịu nước | Trạm giặt khăn có thể nhỏ nước khi tháo bình | Đặt trên sàn gỗ, sát chân tường gỗ |
| Đường cấp thoát nước (nếu có bản nối ống) | Đỡ phải đổ bình, nhưng cần lắp đặt và chỗ đặt gần nguồn nước | Nhà thuê không được khoan đục |
Chỗ đặt trạm nên ở nơi tiếng ồn ít làm phiền nhất và mùi nếu có cũng ít ảnh hưởng nhất: gần khu giặt, hành lang, chứ không phải ngay cạnh phòng ngủ trẻ nhỏ.
Điện năng của trạm: sạc, sấy khăn, làm ấm nước
Một đế sạc nhỏ chỉ tiêu thụ điện khi sạc pin robot và rất ít khi chờ. Trạm đầy đủ thì khác: ngoài sạc, nó có động cơ hút để đổ rác, bơm nước để giặt khăn, quạt để sấy khăn, có máy còn làm ấm nước hoặc sấy bằng gió nóng. Mỗi thứ chạy không lâu, nhưng cộng lại sau một tháng là một khoản điện bạn nên biết có tồn tại.
Phần tốn nhất thường là sấy khăn, vì nó chạy kéo dài sau mỗi lần lau, và làm ấm nước nếu máy có. Ví dụ giả định để hình dung cách tính: nếu bộ sấy chạy vài giờ sau mỗi lần lau, mỗi ngày một lần, thì điện năng của riêng phần sấy trong tháng có thể nhiều hơn phần robot dùng để hút cả nhà. Con số thật phụ thuộc công suất ghi trong thông số và thời gian sấy bạn chọn; bạn có thể tự nhân công suất với số giờ để ra số kilowatt giờ.
Nhiều ứng dụng cho chọn thời gian sấy ngắn hơn, tắt làm ấm nước, hoặc chỉ sấy khi trời ẩm. Ở những tháng khô, phơi khăn tự nhiên trong trạm mở nắp có khi là đủ. Cách tính điện năng chung cho đồ gia dụng có nhiều hướng dẫn riêng; ở đây chỉ nhắc rằng trạm không phải là thiết bị "cắm vào rồi quên".
Người dị ứng bụi và trạm tự đổ rác
Với người dị ứng bụi nhà, trạm tự đổ rác có một lợi ích rõ: bạn không phải mở hộp bụi của robot mỗi ngày, và túi kín giữ bụi bên trong khi tháo bỏ. Đó là ít lần tiếp xúc trực tiếp với bụi mịn hơn so với đổ hộp bụi thường.
Tuy vậy, trạm không lọc không khí và không chữa được dị ứng. Lúc trạm hút mạnh, nếu túi lắp không khít hoặc lọc của trạm bẩn, một phần bụi mịn có thể thoát ra quanh trạm. Thay túi nên làm nhẹ tay, đóng nắp túi trước khi kéo ra, và nếu có thể thì bỏ túi vào túi rác buộc kín. Người có bệnh hô hấp hoặc dị ứng nặng nên hỏi bác sĩ về cách giảm tiếp xúc với bụi trong nhà; thiết bị chỉ là một phần của việc đó.
Cũng cần nói thêm: robot và trạm giữ sàn sạch nền, nhưng bụi trong nhà còn nằm trên chăn nệm, rèm, sofa, thảm treo tường, những chỗ robot không chạm tới.
Khi nào trạm đáng có, khi nào đế sạc thường là đủ
Trạm tự đổ rác đáng có khi robot chạy mỗi ngày trong nhà nhiều lông vật nuôi, nhiều bụi, hoặc khi người chủ nhà bận đến mức việc đổ hộp bụi nhỏ mỗi ngày là lý do khiến robot bị bỏ quên. Trạm giặt khăn đáng có khi bạn thật sự dùng chế độ lau hằng ngày và không muốn giặt khăn tay.
Đế sạc thường là đủ khi nhà nhỏ, robot chạy vài lần mỗi tuần, hộp bụi trong robot đủ chứa một lượt, và bạn không dùng chế độ lau nhiều. Ở trường hợp này, trạm lớn chủ yếu thêm tiếng ồn, thêm chỗ chiếm, thêm túi phải mua, mà không giảm được bao nhiêu việc.
Một phép thử nhỏ: tưởng tượng mỗi tối bạn phải bỏ ba mươi giây đổ hộp bụi robot. Nếu điều đó nghe hoàn toàn chấp nhận được, trạm tự đổ rác là thứ dễ chịu nhưng không cần thiết. Nếu bạn biết chắc mình sẽ bỏ qua việc đó sau một tuần, trạm có giá trị thật.
Nếu còn phân vân, có thể bắt đầu bằng robot có đế sạc thường, dùng vài tháng để biết thói quen thật của nhà mình. Một số dòng máy có bán trạm rời hoặc có cả phiên bản kèm trạm lẫn không kèm; bạn sẽ quyết định dễ hơn khi đã biết robot nhà mình hút được bao nhiêu bụi mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Trạm tự đổ rác ồn bao lâu mỗi lần?
Thường chỉ vài giây đến khoảng mười mấy giây mỗi lần robot về trạm, tuỳ thiết kế. Thời gian ngắn nhưng tiếng lớn hơn rõ so với lúc robot hút. Nhiều máy cho đặt giờ không làm phiền để trạm không đổ rác vào ban đêm hay giờ ngủ trưa.
Có thể dùng lại túi chứa bụi của trạm không?
Túi thiết kế dùng một lần, mở ra đổ rồi dùng lại thường làm hỏng lớp lọc và khiến bụi mịn lọt ra ngoài, lọt vào động cơ trạm. Nếu muốn tiết kiệm túi, có thể chọn trạm loại hộp nhựa đổ được, chấp nhận bụi bay khi đổ.
Bình nước bẩn bao lâu thì phải đổ?
Tốt nhất là đổ sau mỗi lần lau hoặc ít nhất mỗi ngày khi trời nóng ẩm, vì nước bẩn để lâu bốc mùi nhanh. Tráng bình bằng nước sạch và để khô nắp một lúc. Lịch vệ sinh chi tiết các bộ phận nên theo sách hướng dẫn của máy.
Trạm giặt khăn có cần nước nóng không?
Một số trạm có tính năng làm ấm nước khi giặt khăn, một số chỉ dùng nước thường. Nước ấm giúp tẩy dầu mỡ tốt hơn nhưng tốn điện hơn. Bạn không nên tự đổ nước nóng vào bình nếu sách hướng dẫn không cho phép, vì có thể làm hỏng bình và gioăng.
Đặt trạm trong phòng ngủ có được không?
Được nếu chỗ đủ rộng, nhưng tiếng đổ rác và tiếng quạt sấy khăn có thể làm phiền, nhất là khi robot chạy theo lịch vào giờ nghỉ. Bình nước bẩn cũng có thể gây mùi. Hành lang, khu giặt hay góc phòng khách thường là chỗ hợp hơn.