Máy pha cà phê nhỏ giọt không thay được phin nếu bạn muốn đúng vị cà phê phin: máy dùng nhiều nước hơn hẳn trên mỗi gam bột, giấy lọc giữ lại phần dầu, nên ly cà phê nhẹ, trong và ít đậm đặc hơn. Nó thay được phin ở chỗ khác: pha một lần nhiều ly, không phải canh nước sôi, không phải đứng chờ từng giọt, hợp với văn phòng và nhà đông người uống cà phê đen loãng hoặc cà phê sữa nóng ly lớn.
Bài này giải thích vì sao hai cách pha cho vị khác nhau, những chỗ dở hay gặp của máy nhỏ giọt mà người bán ít nói, và cách bù nếu bạn vẫn muốn ly cà phê đậm hơn từ máy. Không có tên hãng, không đánh giá mẫu máy; các tỷ lệ và con số là mức tham khảo hoặc ví dụ giả định.
Phin và máy nhỏ giọt khác nhau ở cách chiết
Cà phê phin dùng một lượng bột khá lớn cho một lượng nước nhỏ. Nước nóng ngấm chậm qua lớp bột nén trong phin, nhỏ từng giọt xuống ly trong vài phút. Kết quả là một ly nhỏ rất đậm đặc, có cặn mịn và dầu cà phê đi theo vì lỗ phin để lọt. Đó là lý do ly phin pha được cà phê sữa đá: đủ đậm để chịu được sữa đặc và đá tan.
Máy nhỏ giọt làm ngược lại. Máy đun nước, đẩy lên một vòi tưới phía trên giỏ lọc, nước rơi xuống lớp bột nằm trong giấy lọc rồi chảy xuống bình. Tỷ lệ bột trên nước thấp hơn phin nhiều, giấy lọc giữ lại hầu hết cặn mịn và phần lớn dầu. Kết quả là một bình cà phê trong, nhẹ, uống được nhiều, hợp với kiểu uống cà phê đen ly lớn.
Không cách nào tốt hơn cách nào; chúng ra hai loại đồ uống khác nhau. Vấn đề chỉ xảy ra khi người quen phin mua máy nhỏ giọt với kỳ vọng ra ly giống phin, rồi thấy nhạt, đổ lỗi cho máy. Nếu bạn biết trước mình đang mua một cách pha khác, chiếc máy sẽ ít gây thất vọng.
Thêm một yếu tố hay bị bỏ qua là độ tươi của bột. Phin với cà phê rang đậm khá dễ dãi: bột xay sẵn vài tuần vẫn cho ly đậm, vì vị rang át hết. Pha qua giấy lọc với tỷ lệ loãng thì khác, mọi sự cũ, ẩm, mất hương của bột lộ ra rõ hơn. Người mua máy nhỏ giọt rồi dùng bột cũ để lâu trong hộp thường kết luận máy pha nhạt, trong khi phần lớn lý do nằm ở bột.
So nhanh phin và máy nhỏ giọt
Bảng ở mức nguyên lý, tỷ lệ là khoảng tham khảo người pha hay dùng, khẩu vị từng nhà sẽ khác.
| Điểm so | Phin truyền thống | Máy nhỏ giọt |
|---|---|---|
| Tỷ lệ bột trên nước | Cao, ít nước cho nhiều bột | Thấp, thường quanh một phần bột cho mười lăm đến mười tám phần nước |
| Lọc | Lỗ kim loại, cặn và dầu đi qua | Giấy lọc giữ cặn và phần lớn dầu |
| Vị | Đậm, đặc, đắng rõ với cà phê rang đậm | Nhẹ, trong, dễ uống ly lớn |
| Số ly mỗi lần | Một ly một phin | Nhiều ly một lần |
| Công sức | Canh nước, chờ, đổ bã từng phin | Đổ nước, bột, bấm nút, đổ giấy lọc |
| Hợp với | Cà phê sữa đá, bạc xỉu, người uống đậm | Văn phòng, nhà đông người, uống đen loãng hay sữa nóng |
Nếu cả nhà bạn chủ yếu uống cà phê sữa đá, phin vẫn là cách đơn giản và rẻ nhất. Máy nhỏ giọt chỉ thực sự giải quyết bài toán số lượng: khi bạn cần năm ly cùng lúc mỗi sáng.
Những chỗ dở hay gặp ở máy nhỏ giọt
Nhiệt độ nước có khi không đủ. Pha cà phê qua giấy lọc thường cần nước khá nóng. Một số máy rẻ, nhất là máy nhỏ, không đưa nước tới mức đó khi chạm bột, cà phê ra chua nhạt. Người bán hiếm khi nói được con số này; nếu máy có ghi nhiệt độ pha, đó là điểm cộng.
Vòi tưới một lỗ. Nhiều máy có vòi tưới chỉ một hoặc vài lỗ, nước rơi vào một điểm giữa lớp bột, phần rìa ít được tưới. Bột ướt không đều thì chiết không đều. Máy có vòi tưới nhiều lỗ trải rộng thường cho kết quả đều hơn.
Mâm giữ nóng. Bình thuỷ tinh đặt trên mâm giữ nóng giữ cà phê nóng, nhưng cà phê bị "nấu" tiếp. Sau một lúc, vị chuyển sang đắng khét, mùi kém. Máy có bình giữ nhiệt hai lớp không cần mâm nóng giữ vị lâu hơn.
Bình thuỷ tinh dễ vỡ. Bình thuỷ tinh mỏng, va vào vòi rửa bát là nứt. Bình thay thế có khi khó tìm đúng kích cỡ. Hỏi trước nơi bán có bán bình rời không.
Đường nước khó vệ sinh. Nước đi qua ống bên trong máy mà bạn không nhìn thấy. Bể chứa và ống đóng cặn theo thời gian, nhất là với nước cứng. Cần tẩy cặn định kỳ theo hướng dẫn.
Cách bù nếu muốn ly cà phê máy đậm hơn
Nếu đã có máy nhỏ giọt mà vẫn muốn ly cà phê đậm hơn để pha với sữa, vài cách dưới đây giúp được phần nào. Không cách nào biến máy thành phin, nhưng khoảng cách sẽ hẹp lại.
- Tăng lượng bột, giảm lượng nước. Đừng đổ đầy bình nước khi chỉ cần hai ly; đổ ít nước, giữ nguyên hoặc tăng bột.
- Chọn độ xay hợp máy. Bột xay cho phin thường khá thô, nước chảy qua máy nhanh, chiết ít. Bột mịn hơn một chút, kiểu xay cho máy nhỏ giọt, giúp chiết nhiều hơn. Quá mịn thì nước tràn giỏ lọc.
- Làm ướt bột trước nếu máy có chế độ ủ. Một số máy có chế độ tưới ít nước rồi dừng một lúc để bột nở, sau đó mới pha tiếp.
- Rót cà phê ra bình giữ nhiệt ngay sau khi pha xong, tắt mâm giữ nóng. Vị giữ lâu hơn hẳn so với để trên mâm.
- Thử giấy lọc kim loại hoặc vải nếu muốn có thêm dầu và độ đậm. Đổi lại sẽ có cặn mịn trong ly và phải rửa kỹ hơn.
- Ghi lại tỷ lệ bột nước mỗi lần thử vào một tờ giấy dán cạnh máy, đến khi tìm được mức vừa khẩu vị cả nhà.
Một lưu ý: cà phê rang đậm kiểu quen thuộc, nhất là loại rang cùng bơ, đường, có thể làm giấy lọc nghẹt và để lại dầu dính ở giỏ lọc. Rửa giỏ lọc ngay sau mỗi lần pha.
"Máy pha cà phê phin tự động": đọc kỹ trước khi tin
Có những máy được giới thiệu là pha cà phê phin tự động, hoặc pha theo kiểu phin. Về nguyên lý, phần lớn vẫn là máy nhỏ giọt được chỉnh để tưới ít nước, chậm hơn, cho ra cà phê đậm hơn máy nhỏ giọt thông thường. Có máy dùng giỏ kim loại thay giấy lọc để gần với phin.
Những máy như vậy có thể cho ly cà phê gần với phin hơn, nhưng gần bao nhiêu thì tuỳ thiết kế và tuỳ bột. Câu chữ "vị phin truyền thống" trên hộp là quảng cáo, không đo được. Cách duy nhất để biết là uống thử ở cửa hàng có pha mẫu, hoặc uống ở nhà ai đó đã có máy, với chính loại cà phê bạn hay mua.
Đáng hỏi thêm: máy pha được tối thiểu bao nhiêu ly mỗi lần, vì máy pha ít ly với tỷ lệ đậm thường kém ổn định; giỏ lọc tháo rửa có dễ không; và bột dầu có làm nghẹt không. Nếu không thử được, mua ở nơi cho đổi trả khi không hợp vẫn là lựa chọn an toàn.
Cũng nên để ý dung tích nhỏ nhất máy pha được. Máy pha đậm thường cần một lượng bột tối thiểu để lớp bột đủ dày; pha một ly cho một người có khi ra kém hơn pha ba bốn ly. Nhà một hai người uống thì đây là chỗ dở đáng kể.
Khi nào nên mua máy nhỏ giọt, khi nào giữ phin
Máy nhỏ giọt hợp với văn phòng mười người cần cà phê lúc tám giờ sáng, gia đình đông người uống cà phê đen ly lớn, người thích cà phê nhẹ để uống dần trong buổi. Nó cũng hợp với người mới tập uống cà phê hạt pha qua giấy lọc mà chưa muốn mua dụng cụ rót tay.
Ngược lại, người uống một hai ly cà phê sữa đá mỗi ngày, quen vị phin đậm đặc, thì một hai cái phin nhôm hoặc inox vẫn là công cụ hợp nhất. Phin không cắm điện, không đóng cặn trong ống, không có bình thuỷ tinh để vỡ, rửa trong một phút. Chiếc máy chỉ thêm một món chiếm chỗ trên bàn bếp.
Có một cách kết hợp nhiều nhà dùng: phin cho ly cà phê sữa buổi sáng của người thích đậm, máy nhỏ giọt cho buổi có khách hay họp gia đình. Nếu nhà bạn thuộc kiểu này, chọn máy nhỏ, ít tính năng, có bình giữ nhiệt là đủ.
Kiểm máy nhỏ giọt ở quầy trước khi mua
Máy nhỏ giọt ít bộ phận nên dễ kiểm hơn máy espresso. Vài phút cầm, mở, nhìn đủ để loại những máy sẽ làm bạn bực sau một tháng.
- Mở nắp bể nước, nhìn xem miệng bể có đủ rộng để lau bằng tay không, vạch nước có dễ đọc khi đứng nhìn từ trên xuống không.
- Nhìn vòi tưới phía trên giỏ lọc: một lỗ, vài lỗ hay một tấm nhiều lỗ trải đều.
- Rút giỏ lọc ra, xem có van chống nhỏ giọt khi nhấc bình ra giữa chừng không. Van này tiện nhưng là chỗ dễ bám cặn, cần rửa.
- Cầm bình đựng cà phê: thuỷ tinh hay giữ nhiệt hai lớp, quai có chắc không, nắp rót có tháo rửa được không.
- Hỏi máy có tự ngắt mâm giữ nóng sau một thời gian không. Máy không tự ngắt, quên tắt là cà phê khét và tốn điện cả buổi.
- Đọc hướng dẫn về loại giấy lọc dùng cho máy, kích cỡ giấy có dễ mua không.
- Hỏi bình thay thế có bán rời không, vì bình là bộ phận hay vỡ nhất.
Những chi tiết này không xuất hiện trong ảnh quảng cáo, nhưng chúng quyết định mỗi sáng bạn mất hai phút hay mười phút với chiếc máy.
Câu hỏi thường gặp
Dùng bột cà phê phin cho máy nhỏ giọt được không?
Được, nhưng bột phin thường xay thô nên nước chảy nhanh, cà phê ra nhạt. Tăng lượng bột hoặc chọn bột xay mịn hơn một chút sẽ đỡ. Bột rang bơ, đường có thể làm giấy lọc nghẹt.
Giấy lọc cà phê có cần tráng nước trước không?
Nhiều người tráng giấy lọc bằng nước nóng trước để bớt mùi giấy và làm nóng giỏ lọc. Với cà phê rang đậm vị mạnh, khác biệt nhỏ. Với cà phê rang nhạt vị tinh tế, việc tráng giấy có ích hơn.
Cà phê để trên mâm giữ nóng bao lâu thì kém vị?
Không có con số chung, nhưng nhiều người nhận ra vị chuyển đắng khét sau khoảng nửa giờ hay lâu hơn. Pha vừa đủ uống, hoặc rót ngay sang bình giữ nhiệt, sẽ giữ vị tốt hơn.
Máy nhỏ giọt có cần tẩy cặn không?
Có. Nước đi qua bộ phận làm nóng bên trong nên vẫn đóng cặn, nhất là với nước cứng. Khi thấy máy pha chậm hơn hoặc kêu to hơn lúc pha, đó thường là dấu hiệu cần tẩy cặn theo hướng dẫn.
Giấy lọc vĩnh viễn bằng lưới kim loại có tốt hơn giấy lọc giấy không?
Lưới kim loại cho dầu và cặn mịn đi qua nên cà phê đậm hơn, đục hơn, đỡ tốn giấy. Giấy lọc cho ly trong và sạch hơn. Chọn theo khẩu vị; lưới kim loại cần rửa kỹ để không ám dầu cũ.
Có pha được cà phê sữa đá ngon bằng máy nhỏ giọt không?
Được nếu pha đậm hơn bình thường: nhiều bột, ít nước, rót ngay ra bình giữ nhiệt. Vị vẫn nhẹ hơn phin, nên nhiều người giảm lượng đá hoặc dùng đá viên làm từ cà phê để không bị loãng.