Máy lọc nước để bàn không cần lắp đặt hợp nhất với người thuê nhà, văn phòng nhỏ và nơi không khoan, không đục được đường nước: bạn tự đổ nước máy vào bình phía trên, máy lọc và rót ra. Cái giá của sự tiện đó là bạn phải làm thay phần việc mà máy lắp âm tủ tự làm: đổ nước vào, đổ nước thải ra, rửa bình chứa, và chấp nhận dung tích nhỏ, lọc chậm.
Bài này không so hãng, không nói máy nào tốt nhất. Nội dung đi theo loại máy: bình lọc rót đơn giản và máy để bàn có màng lọc thẩm thấu ngược, mỗi loại làm được gì, chỗ dở hay gặp sau vài tháng, và những nguồn nước mà loại máy này không phải lời giải. Lịch thay lõi chi tiết là chuyện bảo dưỡng, ở đây chỉ nhắc.
Hai kiểu "máy lọc để bàn" khác nhau rất xa
Cùng được gọi là lọc để bàn, nhưng một bình lọc rót và một máy để bàn có màng thẩm thấu ngược là hai thiết bị khác hẳn về cách lọc, giá, công dụng. Đừng để chung một cái tên làm bạn so nhầm.
| Điểm so | Bình lọc rót (lõi than, hạt trao đổi) | Máy để bàn có màng thẩm thấu ngược |
|---|---|---|
| Cách lọc | Nước tự chảy qua lõi nhờ trọng lực | Bơm đẩy nước qua màng lọc rất mịn |
| Thường làm được | Giảm mùi clo, cải thiện vị, giảm một phần độ cứng tuỳ lõi | Giảm phần lớn chất hoà tan theo công bố của nhà sản xuất |
| Cần điện | Không | Có |
| Nước thải | Không | Có, chứa vào bình riêng phải đổ |
| Hợp với | Nước máy đã đạt chuẩn, muốn uống ngon hơn | Nước máy muốn lọc kỹ hơn, nơi không lắp máy âm tủ được |
| Không hợp với | Nước chưa qua xử lý, nước giếng | Nước giếng nhiễm sắt, phèn nặng nếu không lọc thô trước |
Bình lọc rót không được thiết kế để biến nước chưa qua xử lý thành nước uống an toàn; nó làm nước máy đạt chuẩn uống ngon hơn. Máy có màng thẩm thấu ngược lọc kỹ hơn nhiều nhưng cũng đòi nguồn nước đầu vào không quá bẩn, và vẫn cần lõi được thay đúng hạn.
Bình chứa nước thô và nước đã lọc: chỗ ít người rửa
Máy để bàn có ít nhất một bình chứa nước thô bạn đổ vào, và một bình hoặc khoang chứa nước đã lọc. Nước đứng trong đó nhiều giờ, có khi nhiều ngày nếu nhà ít dùng. Bình nhựa đặt gần cửa sổ có nắng chiếu vào dễ lên rêu xanh; bình đặt trong góc ẩm lâu ngày có thể có lớp nhớt mỏng ở thành.
Lõi lọc làm việc với nước đi qua nó, không làm sạch được bình chứa phía sau. Nếu khoang nước đã lọc không được rửa, nước sạch ra từ lõi lại đứng trong một khoang không sạch. Đây là chỗ máy để bàn khác máy lắp âm tủ có đường nước kín: bạn mở nắp được, nên bạn phải rửa được.
Thói quen nên có: đổ nước thô vừa đủ dùng trong một hai ngày, không đổ đầy rồi để cả tuần; đặt máy tránh nắng trực tiếp; rửa bình chứa theo hướng dẫn của máy, thường bằng nước sạch và khăn mềm, không dùng chất tẩy mạnh; đi vắng vài ngày thì đổ hết nước, về xả bỏ vài lượt đầu trước khi uống.
Khi chọn máy, xem bình chứa có tháo rời hẳn ra được để rửa trong bồn không, miệng bình có đủ rộng cho bàn tay và miếng bọt biển không, các góc trong bình bo tròn hay vuông sắc. Bình liền máy, miệng hẹp, góc vuông là loại khó giữ sạch nhất, dù lõi lọc tốt đến đâu.
Nước thải của máy thẩm thấu ngược: con số quảng cáo thường lờ đi
Màng lọc thẩm thấu ngược luôn có nước thải. Màng giữ chất hoà tan lại ở một phía, và phải có dòng nước cuốn chúng đi. Vì vậy cứ mỗi lượng nước sạch ra, có một lượng nước thải chảy sang bình riêng. Tỷ lệ này khác nhau tuỳ máy, nhà sản xuất có thể công bố.
Máy để bàn: bạn là người đổ nước thải. Máy âm tủ xả thải thẳng xuống cống. Máy để bàn chứa thải vào một bình, đầy thì máy dừng và báo, bạn phải đổ đi. Nhà dùng nhiều nước sẽ đổ bình thải khá thường.
Nước thải không phải nước bẩn. Đó là nước máy có chất hoà tan đậm hơn một chút. Nhiều nhà dùng để lau nhà, tưới cây chịu được, xả bồn cầu. Không nên dùng để uống hay nấu ăn.
Câu nên hỏi người bán. Hỏi tỷ lệ nước sạch so với nước thải, dung tích bình thải, máy có tự ngắt khi bình thải đầy không. Những thông số này ảnh hưởng tới việc hằng ngày của bạn nhiều hơn số cấp lọc in trên hộp.
Số cấp lọc không nói lên nhiều. Máy ghi năm cấp, bảy cấp, chín cấp nghe nhiều hơn, nhưng mỗi cấp làm gì mới quan trọng. Một số cấp chỉ bổ sung khoáng, tạo vị, hay là lõi than thứ hai. Hỏi từng cấp có tác dụng gì và lõi nào phải thay thường nhất.
Những giới hạn khác cần biết trước khi mua
Dung tích nhỏ, lọc chậm. Bình chứa của máy để bàn thường chỉ vài lít. Nhà bốn người nấu ăn, pha sữa, uống cả ngày có thể phải đổ nước nhiều lần. Tốc độ lọc qua màng cũng chậm hơn rót nước từ vòi.
Lõi lọc tính theo lít. Lõi có tuổi thọ tính theo lượng nước đi qua hoặc theo thời gian. Đèn báo thay lõi trên nhiều máy chỉ đếm thời gian hoặc lượng nước, không đo chất lượng nước thật. Lịch thay chi tiết là chuyện bảo dưỡng; khi mua, điều cần biết là giá và độ dễ mua của bộ lõi thay thế.
Nước nóng không chắc đã sôi. Một số máy để bàn có vòi nước nóng nhiều mức. Mức cao nhất của máy có thể không phải sôi kéo dài như ấm đun. Đọc mức nhiệt tối đa trong hướng dẫn nếu bạn định dùng nước nóng thay cho nước đun sôi.
Chiếm chỗ mặt bếp. Máy để bàn cần một khoảng mặt bếp cố định, gần ổ điện, có chỗ rút bình thải ra phía trước hoặc bên hông. Bếp phòng trọ vốn chật, đo trước khi mua.
Tiếng bơm. Máy có bơm sẽ phát tiếng khi lọc. Phòng trọ một gian, máy đặt cạnh giường, tiếng bơm lúc đêm có thể làm khó ngủ.
Nguồn nước nào máy để bàn không phải lời giải
Nếu nhà dùng nước giếng khoan có mùi tanh, có màu vàng nâu khi để lâu, có váng, đó thường là dấu hiệu nhiễm sắt hoặc mangan. Nước như vậy làm lõi lọc của máy để bàn nghẹt rất nhanh. Cách hợp lý là xử lý thô trước ở đầu nguồn, bằng bể lọc hoặc cột lọc, rồi mới lọc uống. Nếu vùng của bạn có cảnh báo về asen hay nhiễm bẩn khác, việc đầu tiên là xét nghiệm nước ở nơi có chuyên môn, không phải mua máy.
Nước mưa hứng từ mái, nước ao hồ, nước sông chưa qua xử lý cũng không nên đổ thẳng vào máy để bàn rồi coi là nước uống an toàn. Máy để bàn được thiết kế chủ yếu cho nước máy. Nhà sản xuất thường ghi rõ nguồn nước đầu vào phù hợp trong hướng dẫn, đọc phần đó trước khi mua.
Còn nếu nước máy nơi bạn sống đã đạt chuẩn và chỉ có mùi clo, một bình lọc rót đơn giản hoặc đun sôi để nguội có khi là đủ. Máy để bàn có màng thẩm thấu ngược là bước tiến xa hơn, có ích với người muốn lọc kỹ, nhưng không phải bắt buộc.
Ai thật sự hợp với máy để bàn
Người thuê nhà, thuê căn hộ ngắn hạn không được khoan tủ bếp, đục đường ống; văn phòng nhỏ không có đường nước gần chỗ đặt máy; người hay chuyển chỗ ở, muốn mang theo máy lọc. Với họ, máy để bàn là lựa chọn hợp lý, kể cả khi phải tự đổ nước vào ra.
Ngược lại, nhà riêng đông người dùng nước nhiều, đã có chỗ lắp dưới chậu rửa, nên cân nhắc máy lắp cố định với đường cấp và đường thải riêng. Việc đổ nước, đổ thải mỗi ngày, cộng dung tích nhỏ, sẽ làm máy để bàn trở thành một việc nhà thêm vào, không phải sự tiện lợi.
Trước khi mua, tính thử một tuần: cả nhà dùng bao nhiêu lít nước lọc mỗi ngày, bình chứa máy bao nhiêu lít, mỗi ngày phải đổ đầy mấy lần, bình thải đầy sau bao nhiêu lần lọc. Nếu con số khiến bạn thấy mệt, đó là câu trả lời.
Với văn phòng nhỏ, phân công rõ ai đổ nước, ai đổ bình thải, ai rửa bình chứa mỗi tuần. Máy dùng chung mà không ai phụ trách thường là máy bình chứa đóng rêu đầu tiên, rồi mọi người quay lại mua nước bình.
Kiểm máy khi nhận hàng và trong tuần đầu
Máy để bàn thường mua online, giao tận nhà. Phần lớn chỗ dở kể trên lộ ra ngay trong tuần đầu nếu bạn chịu để ý, lúc vẫn còn trong hạn đổi trả của nơi bán.
- Quay video mở hộp, kiểm đủ bình chứa, bình thải, lõi lọc lắp sẵn hay đóng gói riêng, dây nguồn, hướng dẫn tiếng Việt, tem hợp quy.
- Rửa bình chứa bằng nước sạch trước lần dùng đầu. Lắp lõi đúng chiều theo hướng dẫn, nhìn kỹ gioăng có nằm đúng rãnh không.
- Xả bỏ các lượt nước đầu theo số lượt hướng dẫn yêu cầu. Lõi than mới thường làm nước đầu có bụi than đen, đó là bình thường.
- Đếm thử: đổ đầy bình nước thô một lần, ra được bao nhiêu nước sạch, bình thải đầy sau bao nhiêu lần. So với số trên hộp.
- Nghe tiếng bơm khi lọc, cả ban ngày lẫn ban đêm. Kiểm đáy máy và mặt bếp xem có rỉ nước sau một ngày không.
- Nếu dùng chức năng nước nóng, đọc mức nhiệt và thử chốt an toàn trẻ em của vòi nóng.
Ghi lại ngày lắp lõi lên một mẩu băng dính dán ở hông máy. Việc nhỏ đó giúp bạn không phải nhớ lần thay lõi tiếp theo là khi nào.
Câu hỏi thường gặp
Máy lọc để bàn có cần dùng nước đã đun sôi không?
Không cần đun trước, máy được thiết kế cho nước máy. Nhưng không nên đổ nước nóng vào bình chứa vì có thể làm hỏng lõi và bình nhựa. Đọc hướng dẫn về nhiệt độ nước đầu vào tối đa.
Đèn báo thay lõi chưa sáng thì lõi còn tốt không?
Đèn thường dựa vào thời gian hoặc lượng nước đã lọc, không đo trực tiếp chất lượng. Nếu nước chảy yếu đi, có mùi lạ hay vị khác, nên kiểm tra lõi dù đèn chưa báo.
Nước lọc thẩm thấu ngược có mất hết khoáng chất không?
Màng thẩm thấu ngược giảm phần lớn chất hoà tan, trong đó có khoáng. Phần lớn khoáng chất cơ thể cần đến từ thức ăn. Người có bệnh lý hoặc chế độ ăn đặc biệt nên hỏi bác sĩ về nguồn nước uống phù hợp.
Máy để bàn có dùng được cho nước giếng khoan không?
Thường không nên dùng trực tiếp với nước giếng nhiễm sắt, phèn hay chưa xét nghiệm. Nên xử lý thô trước và xét nghiệm nước, rồi chọn thiết bị phù hợp với kết quả.
Bình lọc rót có diệt được vi khuẩn không?
Phần lớn bình lọc rót dùng lõi than và hạt trao đổi, chủ yếu để cải thiện mùi vị và giảm một số chất. Không nên coi đó là cách làm nước chưa xử lý thành an toàn. Đọc công bố của nhà sản xuất về những gì lõi giảm được.
Đi vắng một tuần về có uống ngay nước trong máy được không?
Nên đổ bỏ nước còn trong bình chứa, lọc và xả bỏ vài lượt đầu rồi mới uống. Nước đứng nhiều ngày trong bình, nhất là khi trời nóng, không còn tươi như nước vừa lọc.