ChanThat.comChân Thật
Đọc chiêu quảng cáo đồ gia dụng

"Tiết kiệm điện đến 50%" trên đồ gia dụng nhỏ: so với máy nào, đo trong điều kiện nào

Một con số tiết kiệm điện luôn có mốc so sánh và điều kiện đo. Cách tìm hai thứ đó, tính số tiền thật, và biết khi nào lời hứa đáng tin với đồ gia dụng nhỏ.

Hand switching off a wall socket behind a kettle and toaster on a tiled counter in a Hai Phong townhouse kitchen, dusk light, coral mug nearby, plain appliances

"Tiết kiệm điện đến 50%" chỉ có nghĩa khi bạn biết hai điều: đang so với máy nào, và đo trong điều kiện nào. Một quạt động cơ một chiều có thể dùng ít điện hơn hẳn quạt cũ ở số gió nhỏ, nhưng gần bằng ở số gió lớn. Một nồi cơm có thể tiết kiệm nhờ giữ nhiệt tốt khi ủ, nhưng không khác bao nhiêu lúc nấu. Con số trên hộp thường là trường hợp có lợi nhất.

Với đồ gia dụng nhỏ, có một sự thật ít được nói: nhiều món chỉ chạy vài phút mỗi ngày, nên dù tiết kiệm một nửa thì số tiền cũng nhỏ. Bài này giúp bạn đọc lời hứa tiết kiệm, tự tính số tiền thật bằng phép nhân đơn giản, và nhận ra lúc nào lời hứa đó đáng để bạn trả thêm. Số trong bài là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính; chuyện đọc nhãn năng lượng của tủ lạnh, điều hoà thì các trang điện máy đã hướng dẫn riêng.

Mỗi con số tiết kiệm đều có một mốc so sánh giấu ở đâu đó

So với đời máy cũ của chính hãng. Cách phổ biến là so máy mới với một mẫu cũ, thường là mẫu đã ngừng bán nhiều năm. Máy cũ càng kém, phần trăm tiết kiệm càng đẹp. Bạn không mua máy cũ ấy, nên con số không nói gì về lựa chọn thật giữa các máy đang bán.

So với một loại máy khác hẳn. Quạt động cơ một chiều so với quạt động cơ xoay chiều; nồi chiên so với lò nướng lớn; bếp từ so với bếp điện trở. Phép so có thể đúng, nhưng chỉ hữu ích nếu thứ bạn đang dùng ở nhà đúng là loại bị đem ra so.

So ở một chế độ có lợi. Tiết kiệm nhiều nhất thường xảy ra ở chế độ nhẹ: số gió nhỏ, nấu ít, giữ ấm. Ở chế độ bạn dùng nhiều nhất, khác biệt có thể nhỏ hơn hẳn. Chữ "đến" là dấu hiệu bạn đang đọc con số cao nhất.

So trong một khoảng thời gian chọn sẵn. Lời hứa tiết kiệm của nồi cơm, bình đun giữ nhiệt thường tính trên chu kỳ có giữ ấm lâu. Nếu nhà bạn nấu xong ăn ngay, phần tiết kiệm đó gần như không xuất hiện.

Đồ dùng điện trở để đun nóng: chỗ "tiết kiệm" ít đất diễn nhất

Ấm siêu tốc, bàn là, máy sấy tóc ở chế độ nóng, nồi cơm khi nấu đều biến điện thành nhiệt qua điện trở. Với thiết bị điện trở, gần như mọi điện năng đi vào đều thành nhiệt; khác biệt giữa máy này và máy kia nằm ở chỗ bao nhiêu nhiệt thoát ra ngoài thay vì vào nước, vào vải, vào nồi cơm. Thân ấm hai lớp, nắp kín, lòng nồi dày giúp giữ nhiệt tốt hơn, nhưng mức chênh thường không lớn như "một nửa".

Phép tính giúp bạn thấy giới hạn vật lý. Muốn đun một lít nước từ 25 độ lên 100 độ, nước cần khoảng 314 kJ nhiệt, tức xấp xỉ 0,087 kWh. Không ấm nào đun được với ít điện hơn mức đó, dù quảng cáo ghi gì. Một chiếc ấm bình thường có thể tốn thêm một phần cho thân ấm và hơi nước thất thoát. Cách tiết kiệm thật nằm ở chỗ chỉ đun đủ lượng nước cần dùng, không đun đi đun lại.

Vì thế, khi một chiếc ấm, bàn là hay nồi cơm điện trở ghi "tiết kiệm điện 50%", hãy hỏi: so với gì? Nếu so với việc đun gấp đôi lượng nước cần dùng, hay so với bình đun giữ nhiệt cả ngày, thì có thể đúng. Nếu so với một chiếc ấm bình thường đun cùng lượng nước, con số đó rất khó xảy ra.

Những loại máy mà lời hứa tiết kiệm có cơ sở hơn

Lời hứa tiết kiệm điện có cơ sở nhất ở những máy có động cơ chạy liên tục nhiều giờ, hoặc ở những công nghệ thay đổi cách truyền nhiệt. Bảng dưới đây nêu nguyên lý chung, không phải số đo của sản phẩm nào.

Loại máyTiết kiệm đến từ đâuKhi nào phần tiết kiệm đáng kể
Quạt động cơ một chiềuĐộng cơ hiệu suất cao, điều chỉnh tốc độ mịn, rất ít điện ở số gió nhỏKhi bật quạt nhiều giờ mỗi ngày, nhất là chạy số nhỏ qua đêm
Bếp từ so với bếp điện trởNhiệt sinh ra ngay trong đáy nồi thay vì nung nóng mặt bếp trướcKhi nấu nhiều, đun nước lượng lớn hằng ngày
Nồi cơm, bình đun giữ nhiệt cách nhiệt tốtÍt nhiệt thất thoát trong thời gian giữ ấmKhi nhà giữ ấm nhiều giờ, hiếm khi khi nấu xong ăn ngay
Máy hút ẩm, máy lọc không khí có chế độ tự độngTự giảm tốc khi độ ẩm hoặc chất lượng không khí đã đạtKhi máy chạy cả ngày trong mùa nồm hoặc mùa bụi
Thiết bị có điện chờ thấpÍt tiêu thụ khi tắt bằng nút nhưng vẫn cắm điệnKhi nhà có nhiều thiết bị luôn cắm điện và không rút phích

Điểm chung: phần tiết kiệm chỉ thành tiền đáng kể khi máy chạy nhiều giờ. Với máy chạy vài phút mỗi ngày, nhân phần trăm lớn với một con số nhỏ vẫn ra con số nhỏ.

Chữ "inverter" trên lò vi sóng, nồi cơm, máy xay

Chữ "inverter" quen thuộc từ điều hoà và tủ lạnh, nơi nó gắn với chuyện máy nén chạy đều thay vì bật tắt liên tục. Khi chữ này xuất hiện trên đồ gia dụng nhỏ, người mua dễ mặc định nó cũng mang lại mức tiết kiệm tương tự. Thực tế, ý nghĩa của nó khác nhau theo từng loại máy.

Ở lò vi sóng, lò thường dùng nguồn cấp kiểu cũ điều chỉnh mức công suất bằng cách bật tắt bộ phát sóng theo chu kỳ: chọn mức nửa công suất là lò chạy hết công suất một lúc rồi nghỉ một lúc. Lò dùng nguồn inverter có thể phát ở mức công suất thấp liên tục. Lợi ích chính là hâm, rã đông đều hơn, ít chỗ chín chỗ đá; phần điện tiết kiệm được, nếu có, thường không lớn vì lò chỉ chạy vài phút.

Ở máy xay, nồi cơm, chữ inverter thường nói về cách điều khiển động cơ hoặc nguồn nhiệt mịn hơn, êm hơn, chỉnh được nhiều nấc. Đó có thể là cải tiến thật về trải nghiệm — ít ồn, ít giật, kiểm soát nhiệt tốt hơn — nhưng không mặc nhiên là tiết kiệm điện. Khi chữ inverter đứng cạnh chữ "tiết kiệm điện" trên hộp một món đồ chạy vài phút mỗi ngày, hãy hỏi người bán phần tiết kiệm được đo thế nào.

Nói ngắn: inverter là cách điều khiển, không phải lời hứa. Với máy chạy nhiều giờ, nó thường đi kèm tiết kiệm đáng kể; với máy chạy ít phút, lợi ích chính nằm ở chất lượng làm việc, và bạn nên trả tiền cho điều đó nếu cần, chứ không phải cho con số phần trăm.

Tự tính số tiền thật trong năm phút

Phần trăm không trả hoá đơn điện; kWh mới trả. Bạn có thể tự quy đổi lời hứa trên hộp ra số tiền mỗi tháng bằng các bước dưới đây, với giá điện lấy từ hoá đơn nhà bạn.

  1. Lấy công suất định mức trên nhãn kỹ thuật của máy, đơn vị W.
  2. Ước số giờ máy chạy mỗi ngày theo đúng thói quen nhà bạn, không theo quảng cáo.
  3. Tính điện năng mỗi tháng: công suất nhân số giờ mỗi ngày nhân 30, chia 1.000, ra kWh.
  4. Nhân phần trăm tiết kiệm được hứa, rồi nhân với giá điện bình quân trên hoá đơn để ra số tiền mỗi tháng.
  5. So số tiền đó với phần giá chênh khi mua. Ví dụ giả định: máy A đắt hơn máy B một khoản bằng tiền điện hai năm mà A tiết kiệm được; nếu bạn định dùng máy năm năm thì có lợi, nếu dự định dùng một hai năm thì không.

Ví dụ giả định cho thấy độ lớn: một nồi chiên 1.500W chạy 20 phút mỗi ngày tốn khoảng 15 kWh mỗi tháng. Tiết kiệm một phần năm là 3 kWh. Một quạt 50W chạy 10 giờ mỗi đêm cũng tốn khoảng 15 kWh; quạt động cơ một chiều chạy số nhỏ có thể dùng ít hơn đáng kể con số đó. Hai lời hứa cùng "tiết kiệm" nhưng giá trị rất khác nhau.

Điện chờ: phần tiết kiệm nhỏ mà quảng cáo hay phóng to

Nhiều thiết bị khi tắt bằng nút hoặc điều khiển vẫn tiêu một lượng điện nhỏ để giữ mạch nhận tín hiệu, đồng hồ, đèn báo. Lời quảng cáo "điện chờ chỉ 0,5W" là thông tin có thật và có ích, nhất là khi trong nhà có nhiều thiết bị luôn cắm điện. Nhưng hãy giữ đúng tỉ lệ.

Ví dụ giả định: một thiết bị có điện chờ 1W cắm suốt cả tháng tốn khoảng 0,72 kWh. Mười thiết bị như vậy là khoảng 7 kWh — đáng để rút phích hoặc dùng ổ cắm có công tắc, nhưng không thể là lý do chính để thay một chiếc máy còn tốt. Quảng cáo có khi đặt chữ "tiết kiệm điện" to ở mặt hộp chỉ dựa trên phần điện chờ này.

Ngược lại, có những thiết bị nhỏ âm thầm tốn điện hơn bạn nghĩ vì chạy liên tục: bình đun giữ nhiệt để chế độ giữ nóng cả ngày, máy lọc nước nóng lạnh bật cả hai vòi, máy sưởi nhỏ quên tắt. Ở những thiết bị này, thói quen sử dụng thường quan trọng hơn mọi lời hứa trên hộp.

Nếu bạn muốn biết chính xác một món tốn bao nhiêu, ổ cắm đo điện năng là công cụ rẻ và dễ dùng: cắm máy qua đó một tuần là có số thật của nhà mình, thay cho con số trong phòng thí nghiệm.

Khi nào nên trả thêm tiền cho lời hứa tiết kiệm điện

Lời hứa tiết kiệm không xấu; nó chỉ cần được đặt đúng chỗ. Một số tình huống khiến khoản trả thêm hợp lý, một số khác thì không.

  • Nên cân nhắc trả thêm: máy chạy nhiều giờ mỗi ngày như quạt phòng ngủ, máy lọc không khí, máy hút ẩm mùa nồm; nhà có điện năng lượng mặt trời công suất nhỏ cần thiết bị ăn ít điện; nhà thuê phòng tính tiền điện theo giá cao.
  • Ít đáng trả thêm: máy chạy vài phút mỗi ngày như máy xay, ấm siêu tốc, máy sấy tóc; thiết bị dùng theo mùa ngắn; khi phần chênh giá lớn hơn tiền điện tiết kiệm trong cả đời máy.
  • Cẩn thận với gói tính năng: máy "tiết kiệm điện" đôi khi kèm thêm màn hình cảm ứng, kết nối điện thoại, nhiều chế độ — những thứ làm tăng giá và có khi tăng cả điện chờ.
  • Đừng quên chi phí khác: máy tiết kiệm điện nhưng tốn màng lọc, lõi lọc, phụ kiện thay thế đắt có thể tốn tổng chi phí hơn. Chuyện chi phí sở hữu nên tính đủ trước khi quyết.

Câu hỏi thực tế nhất là: trong một năm, lời hứa này đổi ra bao nhiêu tiền cho nhà mình? Nếu trả lời được bằng một con số, bạn đã đọc quảng cáo đúng cách.

Câu hỏi thường gặp

Ấm siêu tốc tiết kiệm điện có thật sự tiết kiệm không?

Ấm đun bằng điện trở nên gần như mọi điện năng thành nhiệt; khác biệt giữa các ấm chủ yếu ở phần nhiệt thất thoát qua thân ấm. Phần tiết kiệm lớn nhất đến từ việc chỉ đun đủ lượng nước cần dùng và không đun lại nhiều lần, chứ không đến từ tên gọi của chiếc ấm.

Lời hứa tiết kiệm điện có cần giấy tờ chứng minh không?

Một con số tiết kiệm nghiêm túc thường đi kèm chú thích về mốc so sánh, chế độ và điều kiện đo, hoặc dựa trên kết quả thử nghiệm có ghi rõ phương pháp. Bạn có quyền hỏi người bán tài liệu đó. Nếu chỉ có câu chữ trên hộp mà không ai giải thích được, hãy coi nó là câu quảng cáo.

Làm sao biết con số tiết kiệm trên hộp được so với cái gì?

Tìm chú thích nhỏ cạnh con số, sách hướng dẫn hoặc trang thông tin của nhà sản xuất. Nếu không có, hỏi người bán: so với máy nào, ở chế độ nào, trong bao lâu. Nếu không ai trả lời được, coi đó là câu quảng cáo chứ không phải thông số để so sánh.

Rút phích cắm thiết bị khi không dùng có tiết kiệm được nhiều không?

Có tiết kiệm, nhưng thường nhỏ với từng thiết bị riêng lẻ. Tổng lại với nhiều thiết bị luôn cắm điện thì đáng kể hơn. Rút phích còn có lợi về an toàn khi đi vắng dài ngày hoặc khi có giông sét, nên đây vẫn là thói quen tốt.

Có cách nào đo điện năng thật của một món đồ tại nhà không?

Ổ cắm đo điện năng cắm giữa ổ điện và thiết bị cho biết công suất đang dùng và số kWh tích luỹ. Dùng trong một tuần với thói quen bình thường, bạn sẽ có con số sát với nhà mình hơn mọi lời hứa trên hộp. Không cần mở ổ điện hay đấu nối gì.

Bếp từ có tiết kiệm điện hơn bếp hồng ngoại không?

Theo nguyên lý, bếp từ làm nóng trực tiếp đáy nồi nên thường thất thoát nhiệt ít hơn bếp hồng ngoại, vốn phải nung nóng mặt kính trước. Mức chênh thật phụ thuộc nồi, lượng thức ăn và cách nấu. Nếu bạn nấu nhiều mỗi ngày, khác biệt có thể thấy được trên hoá đơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138