ChanThat.comChân Thật
Đọc chiêu quảng cáo đồ gia dụng

"Không dầu", "giảm 80% chất béo": đọc đúng lời quảng cáo đồ nấu nướng bằng điện

"Không dầu" là không cần thêm dầu, không phải món không có chất béo. Cách hiểu đúng các con số giảm mỡ trên nồi chiên, lò nướng, chảo điện.

Overhead view of chicken wings resting on a metal rack over a drip tray in a Can Tho home kitchen, glistening rendered fat pooled below, warm afternoon light

"Không dầu" trên hộp đồ nấu bằng điện nghĩa là bạn không cần đổ thêm nhiều dầu vào khi nấu, không có nghĩa món ăn làm ra không có chất béo. Thịt ba chỉ, cánh gà, xúc xích vẫn mang mỡ sẵn trong thịt; khoai tây chiên đông lạnh nhiều loại đã được chiên sơ trong dầu ở nhà máy. Máy chỉ không bắt bạn thêm dầu, còn những gì có sẵn trong thực phẩm vẫn ở đó.

Các con số như "giảm đến 80% chất béo" hay "ít hơn 90% dầu" cũng cần đọc kỹ: chúng thường so với chiên ngập dầu, một cách nấu mà nhiều gia đình vốn hiếm dùng hằng ngày. Bài này giải thích cách các con số đó được dựng lên, lúc nào lời hứa đúng, lúc nào không, và cách tự ước lượng lượng dầu mỡ thật trong bữa ăn của bạn.

Chiên bằng gió nóng là gì và vì sao nó cần ít dầu hơn

Nồi chiên không dầu, lò nướng đối lưu, lò nướng thuỷ tinh đều dựa trên một nguyên lý: thanh nhiệt làm nóng không khí, quạt thổi luồng khí nóng quanh thực phẩm. Bề mặt thực phẩm khô dần, nóng lên đủ để xảy ra phản ứng làm vàng và tạo mùi thơm. Chiên ngập dầu thì dùng dầu nóng làm môi trường truyền nhiệt; dầu truyền nhiệt nhanh hơn không khí rất nhiều nên món chín nhanh và vỏ giòn đều.

Vì không khí truyền nhiệt kém hơn, nồi chiên bằng gió nóng cần thời gian dài hơn, và bề mặt thực phẩm khô có thể bị cứng hoặc khô thay vì giòn. Đó là lý do nhiều công thức cho nồi chiên vẫn bảo phết hoặc xịt một lớp dầu mỏng: lớp dầu này giúp truyền nhiệt ở bề mặt và cho màu vàng đẹp hơn. Một thìa dầu phết lên cả mẻ vẫn ít hơn nhiều so với chảo dầu ngập, nhưng "không dầu" theo nghĩa đen thì không còn đúng.

Hiểu nguyên lý này giúp bạn đọc quảng cáo tỉnh hơn. Cái máy cung cấp là một cách làm chín và làm vàng bằng khí nóng. Lợi ích về dầu mỡ đến từ việc bạn không đổ dầu vào, và từ việc mỡ trong thịt chảy xuống khay. Không có cơ chế nào trong máy "hút" chất béo khỏi thực phẩm.

Con số "giảm 80% chất béo" được so với cái gì

Mốc so sánh thường là chiên ngập dầu. Khi một món được chiên ngập, bề mặt món ăn hút một lượng dầu đáng kể, nhất là món có bột áo, vỏ tẩm. So với mốc đó, làm món tương tự bằng gió nóng với vài giọt dầu đương nhiên ít chất béo hơn nhiều. Con số phần trăm lớn là vì mốc so sánh rất "nặng".

Mức giảm phụ thuộc từng món. Món vốn nhiều mỡ như ba chỉ, cánh gà, chất béo chủ yếu nằm trong thịt, nên dù nấu bằng gì thì phần lớn chất béo vẫn còn trong miếng ăn, chỉ một phần chảy ra. Món ít mỡ, có vỏ bột như khoai tây cắt, đậu phụ, chả tẩm bột thì khác biệt giữa chiên ngập và gió nóng mới lớn.

"Đến" là chữ quan trọng nhất. "Giảm đến 80%" là mức cao nhất trong những món đã thử, thường là món có lợi nhất cho phép so sánh. Các món khác giảm ít hơn, có món gần như không khác, vì mỡ nằm sẵn trong thực phẩm.

So với cách nấu thật của nhà bạn mới có ý nghĩa. Nếu nhà bạn vốn rang, kho, luộc, hấp nhiều hơn chiên, thì nồi chiên không làm bữa ăn ít chất béo hơn; nó chỉ thêm một cách nấu. Nếu nhà bạn hay chiên ngập, đổi một số món sang gió nóng có thể giảm đáng kể lượng dầu dùng mỗi tuần.

Món nào thật sự ít dầu hơn, món nào không khác bao nhiêu

Bảng dưới đây là nhận định theo nguyên lý, không phải số đo, để bạn hình dung lời hứa "giảm dầu" có ý nghĩa với món nào. Tỉ lệ chất béo cụ thể của từng món thay đổi theo nguyên liệu và cách sơ chế.

Nhóm mónChất béo đến từ đâuĐổi sang gió nóng thì sao
Khoai tây cắt tươi, rau củ tẩm bộtChủ yếu từ dầu chiên ngấm vào bề mặtGiảm rõ, vì không còn dầu để ngấm; đổi lại vỏ ít giòn hơn chiên ngập
Khoai tây chiên đông lạnh làm sẵnMột phần đã có từ khâu chiên sơ ở nhà máyGiảm phần dầu bạn thêm, phần có sẵn vẫn còn; đọc thành phần trên gói
Cánh gà, ba chỉ, xúc xíchMỡ nằm sẵn trong thịt và daMột phần mỡ chảy ra khay, phần lớn vẫn ở trong miếng thịt
Cá, đậu phụ chiên vàngDầu ngấm khi chiên trên chảoGiảm dầu đáng kể nếu chỉ phết mỏng; dễ khô nếu nấu quá lâu
Món kho, xào, rangDầu cho vào khi nấuKhông phải việc của nồi chiên; đổi sang nồi chiên thường làm thay đổi món chứ không chỉ giảm dầu

Đọc bảng sẽ thấy: lời hứa giảm dầu đúng nhất với những món mà dầu là thứ bạn tự thêm vào. Với món mà chất béo nằm trong nguyên liệu, máy không thay đổi được bao nhiêu.

Lời quảng cáo về sức khoẻ: chỗ cần đọc chậm lại

Quảng cáo đồ nấu bằng điện hay đi kèm hình ảnh và từ ngữ gợi ý ăn kiêng, giữ dáng, tốt cho tim mạch. Một cái máy không làm được những điều đó. Lượng chất béo, tổng năng lượng, loại thực phẩm và khẩu phần trong cả ngày mới là thứ quyết định. Một nồi chiên đầy khoai tây và xúc xích vẫn là một bữa nhiều tinh bột và chất béo, dù không đổ thêm dầu.

Có một chuyện mà nồi chiên bằng gió nóng không tự động giải quyết: món nhiều tinh bột như khoai tây, khi nướng hoặc chiên ở nhiệt cao đến mức sẫm màu, có thể sinh ra acrylamide, một chất mà các cơ quan an toàn thực phẩm ở nhiều nước khuyên nên hạn chế. Lời khuyên phổ biến là làm món tinh bột đến màu vàng nhạt thay vì nâu sẫm, không để cháy cạnh. Điều này đúng với cả chảo dầu, lò nướng lẫn nồi chiên; quảng cáo "không dầu" không nói gì về chuyện này.

Nếu bạn hoặc người trong nhà đang theo chế độ ăn vì lý do bệnh lý — mỡ máu, tiểu đường, bệnh tim — hãy làm theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về thực đơn. Một chiếc máy có thể là công cụ tiện để nấu theo thực đơn đó, nhưng không phải là lời khuyên dinh dưỡng.

Những lời hứa "không dầu" khác ngoài nồi chiên

Chữ "không dầu" và "giảm mỡ" không chỉ nằm trên nồi chiên. Gặp ở các món đồ khác, bạn đọc theo cùng một logic: dầu được bỏ bớt ở khâu nào, và chất béo trong nguyên liệu đi đâu.

  • Chảo điện, vỉ nướng điện "không cần dầu": thường nhờ lớp chống dính, nên thực phẩm không bám. Không bám là đúng, nhưng món áp chảo vẫn khô hơn nếu không có chút dầu, và lớp chống dính sẽ mòn theo thời gian.
  • Nồi lẩu nướng có rãnh thoát mỡ: mỡ chảy ra rãnh khi thịt nóng lên, có ích với thịt nhiều mỡ, nhưng lượng chảy ra tuỳ nhiệt và thời gian; miếng thịt đã nạp vào bụng vẫn mang phần mỡ còn lại.
  • Lò nướng thuỷ tinh "nướng không khói, không dầu": cùng nguyên lý gió nóng, ít khói vì không có dầu nóng bốc lên; khói vẫn có nếu mỡ nhỏ xuống đáy nóng và cháy.
  • Máy làm bỏng ngô "không dầu": nổ bằng khí nóng, quả thật không cần dầu; nhưng bơ, đường, muối rắc sau đó mới là phần năng lượng chính.
  • Nồi "hấp nướng" đa năng: dùng hơi nước kèm nhiệt, giúp món mềm hơn; lời hứa ít dầu phụ thuộc vào chế độ bạn chọn chứ không phải tên máy.

Chữ "không dầu" vì thế mô tả cách máy vận hành, không mô tả món ăn. Đọc nó như một chỉ dẫn sử dụng thì có ích; đọc nó như lời hứa sức khoẻ thì dễ thất vọng.

Sách công thức đi kèm máy: nơi lời hứa "không dầu" tự nói thật

Một cách kiểm lời quảng cáo rất đơn giản là mở cuốn công thức đi kèm máy, hoặc phần công thức trong sách hướng dẫn. Ở trang bìa hộp là chữ "không dầu"; còn trong công thức, bạn thường gặp những dòng như "phết một thìa dầu", "xịt dầu lên bề mặt", "lật mặt và phết thêm dầu giữa chừng". Không phải nhà sản xuất nói dối ở bìa hộp: họ chỉ tách lời hứa khái quát với hướng dẫn thực hành.

Đọc công thức cũng cho bạn biết thời gian thật. Quảng cáo hay nói "chín nhanh", nhưng công thức thường ghi làm nóng sơ vài phút, nấu mười lăm đến hai mươi lăm phút, lắc giỏ giữa chừng. Với mẻ đầy giỏ, có khi phải chia làm hai mẻ. Với nhà đông người, tổng thời gian cho một bữa có thể dài hơn chiên chảo.

Một điểm nữa là danh sách món được gợi ý. Nếu cuốn công thức chủ yếu là cánh gà, khoai tây, xúc xích, bánh đông lạnh, thì đó là những món máy làm tốt nhất, cũng là những món mà lợi ích "giảm chất béo" không lớn như con số in ngoài hộp. Nếu bạn định dùng máy cho cá, rau củ, đậu phụ, hãy tìm xem sách có hướng dẫn cho những món đó không, và hướng dẫn có cần dầu không.

Trước khi mua, bạn có thể xin xem cuốn công thức ngay tại cửa hàng, hoặc tìm bản hướng dẫn sử dụng của đúng loại máy. Mười phút đọc ở đây cho bạn hình dung về chiếc máy sát hơn nhiều so với một video quảng cáo.

Tự ước lượng: máy có giúp nhà bạn bớt dầu thật không

Thay vì tin con số phần trăm trên hộp, bạn có thể tự trả lời bằng một tuần quan sát bếp nhà mình. Cách làm đơn giản, không cần cân đo chính xác.

  1. Trong một tuần, ghi lại những món chiên ngập dầu hoặc chiên nhiều dầu trong bếp nhà bạn. Nếu chỉ có một hai món, lợi ích "giảm dầu" của nồi chiên với nhà bạn là nhỏ.
  2. Ghi lượng dầu ăn mua mỗi tháng, ước bao nhiêu phần dùng để chiên. Ví dụ giả định: nhà dùng một chai dầu mỗi tháng, chiên chiếm khoảng một nửa; đổi được một nửa số món chiên sang gió nóng thì lượng dầu giảm khoảng một phần tư.
  3. Liệt kê món nhà bạn định làm bằng nồi chiên. Món tươi, ít mỡ, có vỏ bột thì lợi nhiều; món nhiều mỡ sẵn, đồ đông lạnh chiên sơ thì lợi ít.
  4. Tính cả chuyện thay thế: nếu có nồi chiên mà nhà bạn ăn đồ chiên thường xuyên hơn vì tiện, tổng chất béo có thể không giảm.
  5. Xem lại sau một tháng dùng: máy có thay được chảo dầu thật, hay chỉ thành thêm một cách hâm đồ ăn. Cả hai đều ổn, miễn là bạn biết mình đang dùng nó vào việc gì.

Câu hỏi thường gặp

Nồi chiên không dầu có thật sự không cần dầu không?

Nhiều món làm được mà không thêm dầu, nhất là món đã có mỡ sẵn như thịt, cánh gà hoặc đồ đông lạnh đã chiên sơ. Với rau củ, cá, đậu phụ, phết một lớp dầu mỏng giúp món vàng đều và không bị khô. Lượng dầu đó vẫn ít hơn rất nhiều so với chiên ngập.

"Giảm 80% chất béo" có đúng với mọi món không?

Không. Con số đó thường là mức giảm cao nhất trong phép so với chiên ngập dầu, ở món có lợi nhất cho phép so sánh. Món mà chất béo nằm sẵn trong nguyên liệu như ba chỉ, xúc xích chỉ giảm phần mỡ chảy ra khay, nên mức giảm thấp hơn nhiều.

Khoai tây chiên đông lạnh làm bằng nồi chiên có ít béo không?

Ít hơn chiên ngập lại lần nữa, vì bạn không thêm dầu. Nhưng nhiều loại khoai đông lạnh đã được chiên sơ ở nhà máy nên vẫn mang sẵn chất béo. Hãy đọc bảng thành phần và giá trị dinh dưỡng trên bao bì để biết lượng chất béo có sẵn trong mỗi khẩu phần.

Nồi chiên không dầu có giúp giảm cân không?

Máy không làm giảm cân. Cân nặng phụ thuộc tổng năng lượng ăn vào, loại thực phẩm, vận động và nhiều yếu tố khác. Máy có thể giúp bạn nấu một số món ít dầu hơn, nhưng nếu dùng để ăn đồ chiên nhiều hơn thì kết quả có thể ngược lại. Người cần ăn theo chế độ bệnh lý nên hỏi bác sĩ.

Nướng khoai bằng nồi chiên có sinh chất độc không?

Món tinh bột như khoai tây khi nướng hoặc chiên ở nhiệt cao đến mức sẫm màu có thể sinh acrylamide, và điều này xảy ra với mọi cách nấu nhiệt cao chứ không riêng nồi chiên. Lời khuyên phổ biến là làm đến màu vàng nhạt, không để cháy cạnh, không nướng quá lâu.

Có nên bỏ chảo dầu khi đã có nồi chiên?

Tuỳ món. Những món cần vỏ giòn đều như chả giò, bánh tẩm bột lỏng thường vẫn ngon hơn khi chiên dầu, vì bột lỏng sẽ chảy và dính trong nồi chiên. Nhiều nhà giữ cả hai: nồi chiên cho món hằng ngày, chảo dầu cho vài món đặc biệt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138