Máy sấy tóc có ion khác máy thường ở đúng một điểm: nó thổi ra thêm các hạt mang điện âm, giúp tóc bớt tĩnh điện nên bớt bay, bớt xù, nhất là tóc khô và mảnh trong phòng máy lạnh. Ngoài điểm đó, ion không dưỡng ẩm, không phục hồi tóc hư, không làm tóc khô nhanh gấp đôi như nhiều lời giới thiệu. Thứ quyết định tóc khô nhanh và ít hư là luồng gió, mức nhiệt và cách bạn cầm máy.
Bài này tách rõ phần có cơ sở và phần quảng cáo phóng lên, để bạn biết có nên trả thêm cho chữ "ion" hay không. Bài nói về loại máy và cơ chế, không nhắc hãng nào, cũng không dựa trên việc thử một mẫu cụ thể; các ví dụ đều là ví dụ giả định.
Ion âm trong máy sấy tóc là gì và sinh ra từ đâu
Bên trong thân máy, ngay sau quạt và dây nhiệt, các mẫu có ion thường gắn một bộ phát nhỏ gồm kim hoặc chổi kim loại nối với mạch tạo điện áp cao. Điện áp này làm không khí quanh đầu kim bị ion hoá, sinh ra các hạt mang điện âm và để luồng gió cuốn chúng ra ngoài. Đó là lý do bạn thường thấy một lỗ nhỏ riêng hoặc một vùng lưới khác màu ở đầu máy: chỗ bộ phát được đặt để ion thoát ra cùng gió.
Bộ phát này rất nhỏ, tốn ít điện và gần như không ảnh hưởng tới nhiệt hay sức gió. Một số máy dùng phóng điện có thể sinh ra một lượng nhỏ ozone, đôi khi bạn ngửi thấy mùi hăng nhẹ giống không khí sau cơn giông khi máy còn mới. Mùi này thường giảm dần; nếu mùi khét như nhựa cháy thì đó là chuyện khác, cần tắt máy và mang đi kiểm tra.
Cũng cần biết: có máy ghi "ion" vì có bộ phát thật, có máy chỉ có lớp phủ khoáng trên lưới tản nhiệt rồi gọi chung là "công nghệ ion". Hai thứ này khác nhau. Khi đọc hộp, bạn nên tìm dòng nói rõ máy có bộ phát ion và có công tắc bật tắt riêng hay không; máy có công tắc riêng thì bạn còn tự so được hai chế độ trên chính tóc mình.
Điều ion thực sự làm được trên tóc
Giảm tĩnh điện. Khi sấy bằng gió nóng khô, sợi tóc cọ vào nhau và vào lược, tích điện dương rồi đẩy nhau ra, tạo cảnh tóc dựng, bay lơ thơ. Dòng ion âm trung hoà một phần điện tích đó, nên sau khi sấy tóc nằm xuống hơn. Hiệu ứng này dễ thấy nhất ở tóc mảnh, tóc đã nhuộm tẩy, và trong phòng máy lạnh độ ẩm thấp.
Bề mặt tóc trông mượt hơn một chút. Tóc ít tĩnh điện thì các sợi xếp gọn hơn, phản chiếu ánh sáng đều hơn nên trông bóng hơn. Đây là cảm nhận có thật nhưng thuộc về bề mặt, kéo dài tới lần gội sau, không phải tóc được "nuôi" từ bên trong.
Ít cần dùng thêm xịt chống tĩnh điện. Với người tóc hay dựng vào mùa khô hanh ở các tỉnh phía Bắc, máy có ion có thể giúp bớt một bước xịt. Với người sống ở vùng nồm ẩm, nơi tóc ít khi tĩnh điện, khác biệt gần như không đáng kể.
Không thay được dầu xả hay kem dưỡng. Ion không bổ sung độ ẩm hay lớp dầu bảo vệ cho lớp biểu bì tóc. Tóc khô xơ, chẻ ngọn vì hoá chất hay nhiệt lâu năm sẽ vẫn khô xơ, dù dùng máy nào. Phần chăm tóc hư cần sản phẩm dưỡng và cắt tỉa, không nằm ở máy sấy.
Câu quảng cáo hay gặp và mức có cơ sở thật
Các câu dưới đây là kiểu câu thường thấy trên hộp và trang bán hàng, viết lại ở dạng giả định để bạn nhận diện. Cột bên phải là mức hiểu biết phổ thông hiện nay, không phải kết quả đo của trang.
| Câu quảng cáo (giả định) | Thực tế nên hiểu thế nào |
|---|---|
| Ion làm vỡ giọt nước nên tóc khô nhanh gấp đôi | Chưa thấy bằng chứng độc lập mạnh. Tốc độ khô phụ thuộc chủ yếu vào lưu lượng gió và nhiệt; nếu máy có ion khô nhanh hơn, thường là vì gió mạnh hơn chứ không phải nhờ ion. |
| Ion khoá ẩm, dưỡng tóc từ bên trong | Ion không mang nước hay dưỡng chất vào sợi tóc. Cảm giác tóc mềm đến từ việc bớt tĩnh điện và bớt bị sấy quá khô. |
| Hàng triệu ion mỗi giây | Con số đẹp nhưng bạn không kiểm được, và nhiều hơn chưa chắc tốt hơn khi không có cách so chung giữa các hãng. |
| Phục hồi tóc hư tổn | Tóc đã gãy, chẻ ngọn không tự liền lại. Máy chỉ có thể làm hư ít hơn nếu nhiệt vừa phải. |
| Sấy không hại tóc | Mọi cách làm khô bằng nhiệt đều có mức tác động; giảm hại bằng nhiệt vừa, khoảng cách và di chuyển máy, không nhờ ion. |
Nhìn chung, nếu một câu quảng cáo hứa thay đổi về cấu trúc tóc, hãy đặt nó vào nhóm cần nghi ngờ. Câu nào chỉ nói "giảm xù, giảm tĩnh điện" thì gần với thực tế hơn.
Thứ quyết định tóc khô nhanh và ít hư hơn ion
Khi so hai máy sấy tóc, phần ion nên xếp cuối danh sách. Những yếu tố dưới đây ảnh hưởng nhiều hơn tới thời gian sấy và tình trạng tóc sau vài tháng.
- Lưu lượng gió: gió mạnh mang hơi nước đi nhanh, cho phép bạn dùng mức nhiệt thấp hơn mà tóc vẫn khô kịp giờ đi làm. Đây là lý do một máy công suất vừa nhưng quạt tốt có thể sấy nhanh hơn máy ghi công suất lớn hơn.
- Số mức nhiệt và nút gió mát: có ít nhất hai mức nhiệt và một nút thổi gió mát giữ được. Gió mát cuối buổi giúp nếp tóc định lại và hạ nhiệt da đầu.
- Đầu thổi tập trung: đầu dẹt gom gió vào một dải, sấy từng phần tóc nhanh hơn nhưng nóng cục bộ hơn, nên phải luôn di chuyển máy.
- Khoảng cách và thói quen: giữ đầu máy cách tóc chừng một gang tay, không dí sát một chỗ quá vài giây, lau tóc bằng khăn mềm cho bớt nước trước khi sấy. Thói quen này tác động lớn hơn mọi tính năng ghi trên hộp.
- Trọng lượng và tay cầm: máy nặng làm mỏi tay, người ta có xu hướng đưa máy lại gần cho xong nhanh, tức là nóng hơn. Máy nhẹ, cân tay giúp bạn sấy đúng cách lâu hơn.
- Lưới lọc gió vào tháo được: lưới đóng tóc rụng và bụi làm máy nóng hơn, thổi yếu hơn; tháo ra phủi được thì máy giữ sức lâu.
Với tóc dài, dày, nhiều nước, lưu lượng gió gần như là tất cả. Với tóc ngắn, mảnh, ion lại là điểm cộng dễ thấy hơn.
Tourmaline, gốm, titan: lớp phủ trên lưới tản nhiệt nói lên gì
Bên cạnh chữ ion, hộp máy sấy hay ghi tourmaline, ceramic, titan. Đây thường là lớp phủ trên lưới tản nhiệt hoặc trên các bộ phận gần dây nhiệt. Gốm có xu hướng toả nhiệt đều hơn, giảm điểm nóng cục bộ ở đầu máy; tourmaline là một loại khoáng được quảng bá là phát ion âm khi bị nung nóng. Mức đóng góp thật của lớp phủ mỏng này vào lượng ion thổi ra rất khó kiểm và các hãng hiếm khi công bố cách đo.
Cách hiểu hợp lý là: lớp phủ gốm có thể giúp gió ra đều nhiệt hơn, điều tốt cho tóc, còn câu "tourmaline phát ion tự nhiên" nên coi là phần phụ, không đáng trả thêm nhiều. Nếu một máy có cả bộ phát ion điện tử lẫn lớp phủ khoáng, phần ion bạn cảm nhận được chủ yếu đến từ bộ phát.
Chữ "titan" thường gặp hơn ở máy duỗi, máy uốn, nơi bản kim loại chạm trực tiếp vào tóc. Ở máy sấy, nó gần như chỉ là tên gọi của lớp phủ lưới. Khi so máy, bạn đừng để ba bốn chữ vật liệu trên hộp lấn át những thông tin quan trọng hơn như số mức nhiệt, có gió mát hay không, lưới lọc tháo được không.
Tự thử máy sấy tóc ion khi mua và tuần đầu dùng
Bạn không cần máy đo để biết phần ion có giúp được tóc mình hay không. Năm bước dưới đây làm được ở cửa hàng có cho cắm thử hoặc trong thời hạn đổi trả khi mua online.
- Kiểm xem máy có công tắc ion riêng không. Nếu có, bạn so được hai chế độ trên cùng một mái tóc, điều đáng giá hơn mọi lời giới thiệu.
- Cắm thử, để máy chạy ở mức nóng nhất chừng một phút, ngửi xem có mùi khét nhựa không. Mùi hăng nhẹ lúc mới có thể là ozone hoặc lớp dầu sản xuất, mùi khét đậm là dấu hiệu không ổn.
- Đưa mu bàn tay cách đầu máy một gang, xem gió có đều không, có chỗ nóng rát không. Đổi sang nút gió mát, gió phải mát thật chứ không chỉ bớt nóng.
- Ở nhà, gội đầu rồi sấy nửa đầu bật ion, nửa còn lại tắt ion, cùng mức nhiệt và thời gian. Chải lại bằng lược nhựa trong phòng máy lạnh, nhìn độ bay của hai nửa.
- Lặp lại phép so này hai ba lần trong tuần đầu. Nếu không thấy khác biệt, phần ion không đáng trở thành lý do để bạn giữ máy đắt hơn nếu còn quyền đổi.
Phép so nửa đầu là ví dụ giả định về cách tự kiểm, kết quả mỗi người một khác tuỳ chất tóc, khí hậu và sản phẩm dưỡng đang dùng.
Ai nên chọn máy có ion, ai không cần
Máy có bộ phát ion đáng cân nhắc nếu tóc bạn mảnh, đã tẩy nhuộm, hay dựng và bay khi trời hanh, hoặc bạn ngồi nhiều trong phòng máy lạnh. Với nhóm này, giảm tĩnh điện là thay đổi nhìn thấy được mỗi ngày, và nếu chênh lệch chi phí không nhiều thì chọn máy có ion là hợp lý.
Ngược lại, nếu tóc bạn dày, thô, ít khi xù vì tĩnh điện, hoặc bạn sống ở vùng ẩm quanh năm, khoản trả thêm cho chữ ion nên chuyển sang thứ khác: quạt mạnh hơn, máy nhẹ hơn, có gió mát. Tóc dài và dày cần sức gió hơn cần ion.
Một lưu ý cho gia đình có trẻ nhỏ: máy sấy tóc là thiết bị nhiệt, cần đặt xa bồn nước, rút phích sau khi dùng, không để trẻ tự sấy khi chưa đủ lớn. Phần an toàn này quan trọng hơn bất cứ tính năng nào. Nếu da đầu bạn có vấn đề như viêm, ngứa kéo dài hay rụng tóc nhiều bất thường, chọn máy nào cũng không thay được việc đi khám da liễu.
Câu hỏi thường gặp
Máy sấy tóc ion có làm tóc khô nhanh hơn không?
Không đáng kể nếu chỉ xét riêng phần ion. Tốc độ khô do lưu lượng gió và nhiệt quyết định. Nhiều máy có ion cũng có quạt mạnh hơn, nên người dùng dễ quy công cho ion. Muốn biết, hãy so cùng một máy khi bật và tắt ion.
Tóc xoăn có nên dùng máy sấy ion không?
Tóc xoăn hay bị xù nên bớt tĩnh điện có ích, nhưng tóc xoăn thường cần đầu khuếch tán gió để giữ lọn, và cần nhiệt thấp. Đầu khuếch tán và nút nhiệt thấp quan trọng hơn ion với kiểu tóc này.
Mùi hăng nhẹ ở máy sấy ion mới có nguy hiểm không?
Mùi hăng nhẹ lúc đầu có thể là ozone sinh ra từ bộ phát hoặc dầu sản xuất bám trên dây nhiệt, thường giảm sau vài lần dùng. Nếu mùi khét đậm, có khói hoặc tiếng lạch cạch, bạn nên dừng dùng và mang tới nơi bảo hành.
Làm sao biết máy có bộ phát ion thật hay chỉ ghi cho có?
Đọc thông số xem máy có ghi rõ bộ phát ion và công tắc riêng không. Đầu máy thường có một lỗ hoặc vùng lưới riêng nơi ion thoát ra. Máy chỉ ghi lớp phủ khoáng mà không có bộ phát thì phần ion rất khó cảm nhận.
Dùng máy sấy ion mỗi ngày có hại tóc không?
Hại nhiều hay ít phụ thuộc vào nhiệt và cách sấy, không phụ thuộc ion. Dùng mức nhiệt vừa, giữ khoảng cách một gang tay, di chuyển máy liên tục và kết thúc bằng gió mát thì sấy hằng ngày vẫn ở mức chấp nhận được với đa số tóc khoẻ.