ChanThat.comChân Thật
Nồi chiên không dầu, lò nướng, lò vi sóng

Lò vi sóng hâm nóng không đều: vì sao giữa còn lạnh mà mép đã sôi

Lò vi sóng hâm đồ ăn mép sôi giữa lạnh vì sóng chỉ thấm vài phân, có điểm nóng điểm lạnh và đá hấp thụ kém hơn nước. Cách hâm đều hơn và an toàn hơn.

Hands stirring a bowl of steaming leftover rice in front of an open microwave in a Bac Ninh dormitory kitchenette, glass turntable visible, fluorescent ceiling light, close side view

Lò vi sóng hâm không đều vì ba lý do vật lý: sóng chỉ thấm vào món ăn vài phân nên phần giữa khối dày phải chờ nhiệt dẫn vào từ ngoài, trong lò có những điểm sóng mạnh và điểm sóng yếu xen kẽ, và nước đá hấp thụ vi sóng kém hơn nước lỏng nên đồ đông lạnh tan chỗ nào là nóng dồn chỗ đó. Vì vậy mép đĩa cơm sôi lục bục mà giữa còn nguội là chuyện bình thường của loại máy này, không phải lò hỏng.

Hiểu ba lý do này, bạn sẽ hâm đều hơn mà không cần lò đắt tiền: trải món thành vòng, dùng mức công suất thấp hơn với thời gian dài hơn, khuấy và để yên một lúc. Bài này giải thích từng cơ chế, đưa cách hâm cho các món quen thuộc trong bữa cơm Việt, và nhắc vài điểm an toàn mà người dùng hay bỏ qua.

Vi sóng làm nóng thế nào và vì sao không nấu "từ trong ra"

Lò vi sóng gia dụng phát sóng điện từ ở tần số khoảng 2,45 gigahertz. Ở tần số này, các phân tử nước trong thức ăn liên tục xoay theo trường điện từ đổi chiều, cọ xát và sinh nhiệt. Chất béo và đường cũng nóng lên, nhưng nước là thành phần chính tạo nhiệt trong phần lớn món ăn.

Có một quan niệm phổ biến rằng lò vi sóng nấu từ trong ra ngoài. Thực ra không phải. Sóng đi vào món ăn từ bề mặt và yếu dần khi đi sâu, phần lớn năng lượng được hấp thụ trong vài phân ngoài cùng. Với món mỏng như một chén canh nông, vài phân đó gần như là cả món nên nóng khá đều. Với khối dày như bát cơm nén chặt, miếng thịt kho to, phần lõi chỉ nóng lên nhờ nhiệt dẫn từ lớp ngoài vào, mà dẫn nhiệt trong thức ăn thì chậm.

Đó là lý do khi bạn hâm một bát cơm đầy bằng mức cao nhất, lớp ngoài và mép trên nóng rất nhanh, có chỗ khô cứng, trong khi giữa bát vẫn nguội. Thêm thời gian ở mức cao chỉ làm lớp ngoài nóng thêm và khô thêm, chứ không đẩy sóng vào sâu hơn.

Điểm nóng, điểm lạnh và vai trò của đĩa xoay

Sóng trong buồng lò phản xạ qua lại giữa các vách kim loại, chồng lên nhau và tạo thành một mẫu cố định gồm những điểm sóng mạnh xen với điểm sóng yếu. Nếu món ăn đứng yên, phần nằm ở điểm mạnh nóng nhanh, phần nằm ở điểm yếu nóng chậm. Đây là lý do một đĩa đồ ăn đặt cố định có thể có chỗ sôi, chỗ lạnh cách nhau chỉ vài phân.

Đĩa xoay sinh ra để giải quyết chuyện này: khi món ăn quay vòng, mỗi phần đi qua cả điểm mạnh lẫn điểm yếu, nên nhận năng lượng đều hơn. Nhưng đĩa xoay chỉ làm đều theo vòng tròn. Phần ngay chính giữa đĩa xoay gần như đứng yên, nên nếu chính giữa rơi vào một điểm yếu, món đặt ở đó sẽ luôn nóng chậm hơn. Đó là lý do lời khuyên quen thuộc là đặt món lệch khỏi tâm hoặc trải thành vòng.

Một số lò không có đĩa xoay, dùng bộ khuấy sóng giấu dưới sàn hoặc trần lò để làm việc tương tự. Dù là loại nào, không có lò gia dụng nào làm đều hoàn hảo. Cách bạn bày món và chia thời gian quyết định độ đều nhiều hơn là loại lò.

Hình dạng, lượng và đồ đông lạnh: ba thứ làm hâm lệch thêm

Góc và mép nhận sóng từ nhiều phía. Một miếng thức ăn hình vuông có góc nhận sóng từ hai ba mặt cùng lúc, nên góc nóng nhanh nhất, khô cứng trước. Hộp cơm hình chữ nhật thường cháy khô ở bốn góc mà giữa còn nguội. Hộp tròn hoặc bày món thành vòng có lỗ ở giữa nóng đều hơn.

Lượng càng nhiều, thời gian càng phải dài hơn tỉ lệ. Năng lượng lò phát ra mỗi phút gần như cố định, chia cho lượng đồ ăn nhiều hơn thì mỗi phần nhận ít hơn. Hâm hai hộp cơm không xong trong thời gian của một hộp; nhưng tăng gấp đôi thời gian ở mức cao lại làm phần ngoài quá nóng. Hâm từng phần nhỏ thường nhanh và đều hơn.

Đá hấp thụ vi sóng kém hơn nước lỏng. Khi rã đông, phần nào tan ra trước thì trở thành nước lỏng, hấp thụ sóng mạnh hơn hẳn phần còn đóng đá xung quanh, rồi nóng lên rất nhanh, có khi chín tái mép trong khi lõi vẫn cứng đá. Vì thế chế độ rã đông dùng công suất thấp, ngắt quãng, để nhiệt có thời gian lan sang phần còn đông.

Món nhiều đường, nhiều mỡ nóng nhanh hơn phần quanh nó. Nhân bánh có đường, miếng mỡ trong thịt kho có thể rất nóng trong khi vỏ bánh hay phần nạc bên cạnh chỉ ấm. Đây là lý do nhân bánh nướng hâm lại hay làm bỏng miệng dù vỏ ngoài sờ không nóng lắm.

Cách hâm đều hơn với lò bạn đang có

Không cần lò mới hay chế độ đặc biệt. Các bước dưới làm được với gần như mọi lò vi sóng gia dụng, và mỗi bước xử lý đúng một trong các nguyên nhân ở trên.

  1. Trải món ra đĩa thành lớp mỏng, nếu được thì bày thành vòng, chừa trống ở giữa. Miếng to, dày đặt ra phía mép đĩa; miếng nhỏ, mỏng đặt vào trong.
  2. Đậy nắp có lỗ thoát hơi hoặc úp một chiếc đĩa chịu nhiệt lỏng tay. Hơi nước giữ lại giúp nhiệt lan đều và món không bị khô mặt.
  3. Chọn mức công suất trung bình thay vì cao nhất, kéo dài thời gian thêm. Ở nhiều lò, mức thấp hơn thực chất là bật tắt nguồn phát sóng theo chu kỳ, cho nhiệt thời gian lan vào lõi giữa các lần phát.
  4. Chia thời gian làm hai ba đợt. Giữa các đợt, lấy ra khuấy với món lỏng, đảo hoặc trở mặt với món đặc, xoay đĩa nếu lò không có đĩa xoay.
  5. Để món đứng yên một hai phút sau khi tắt lò, vẫn đậy nắp. Trong lúc này nhiệt tiếp tục lan từ phần nóng sang phần nguội.
  6. Kiểm tra phần giữa trước khi ăn. Với thịt, cơm và món có trứng, phần giữa phải nóng rõ, bốc hơi, không chỉ ấm.

Món quen trong bữa cơm Việt: hâm thế nào cho đỡ lệch

Bảng dưới gợi ý cách xử lý cho những món hay được hâm lại nhất trong nhà. Thời gian cụ thể phụ thuộc công suất lò và lượng đồ ăn nên không ghi số; hãy bắt đầu ngắn và thêm dần.

MónHay gặpCách làm
Cơm nguội trong tủ lạnhMép khô cứng, giữa lạnhRưới vài thìa nước, xới tơi, trải mỏng, đậy nắp, mức trung bình, đảo giữa chừng
Canh, súp, cháoMặt sôi, đáy nguội; có thể tràoDùng bát rộng chỉ đầy hai phần ba, khuấy giữa các đợt, để yên trước khi bưng
Thịt kho, cá khoMiếng mỡ rất nóng, nạc còn nguội, nước kho bắnCắt miếng nhỏ hơn, đậy nắp, mức trung bình, trở mặt một lần
Bánh bao, bánh nếpVỏ khô cứng, nhân nóng bỏngBọc khăn giấy ẩm hoặc đặt cạnh cốc nước, hâm ngắn, để yên rồi mới cắn
Đồ chiên: chả giò, gà ránMềm oặt, mất giònLò vi sóng không làm giòn được; dùng nồi chiên, lò nướng hoặc chảo khô
Thức ăn đông lạnh nấu sẵnMép chín, lõi còn đáDùng chế độ rã đông hoặc mức thấp trước, rồi mới hâm, khuấy hoặc trở mặt nhiều lần

Riêng sữa và đồ ăn cho trẻ nhỏ, nhiều khuyến cáo nhi khoa khuyên không hâm bình sữa bằng lò vi sóng, vì điểm nóng bên trong có thể làm bỏng miệng trẻ trong khi thân bình chỉ ấm. Nếu buộc phải dùng, lắc kỹ và thử nhiệt độ cẩn thận trước khi cho trẻ ăn.

Những việc lò vi sóng làm tốt thật

Nói nhiều về chỗ dở dễ khiến người đọc nghĩ lò vi sóng chỉ để hâm cho có. Thực tế nó làm tốt một số việc mà bếp gas, nồi chiên hay lò nướng làm chậm hoặc phiền hơn:

  • Hâm món lỏng một suất: chén canh, bát cháo, cốc sữa cho người lớn nóng trong một hai phút, không phải rửa nồi.
  • Làm chín rau nhanh: bông cải, đậu que, rau cải cho vào hộp có nắp với vài thìa nước, chín nhanh và giữ màu xanh, ít mất nước rau hơn luộc nhiều nước.
  • Làm chín sơ khoai tây, khoai lang, bí trước khi chiên hoặc nướng, rút ngắn thời gian ở nồi chiên hay lò.
  • Rã đông có kế hoạch những phần nhỏ, mỏng như thịt xay chia gói dẹt, nếu bạn dùng mức rã đông và nấu ngay sau đó.
  • Làm mềm bơ, làm chảy sô cô la với mức thấp, chia đợt ngắn và khuấy, thay cho việc đun cách thuỷ.
  • Hấp trứng chén, hâm bánh bao nhanh khi có đậy nắp và giữ ẩm đúng cách.

Điểm chung của những việc này là món mỏng, nhiều nước hoặc chia nhỏ, và người dùng chủ động khuấy, đảo, để yên. Khi đặt đúng vai, lò vi sóng là thiết bị tiết kiệm thời gian thật; khi bắt nó làm giòn, nướng vàng hay hâm khối dày ở mức cao nhất, nó sẽ làm bạn thất vọng.

An toàn khi hâm: những điều người dùng hay bỏ qua

Nước đun trong cốc thành trơn bằng lò vi sóng có thể nóng vượt điểm sôi mà không sủi bọt, rồi sôi trào đột ngột khi bạn nhấc cốc ra hoặc thả thìa cà phê, gói trà vào. Đây là hiện tượng quá nhiệt đã được ghi nhận rõ. Cách tránh là không đun nước quá lâu so với lượng cần, để cốc đứng yên một lúc sau khi tắt lò, và cẩn thận khi lấy ra. Nhiều sách hướng dẫn khuyên đặt một que khuấy không phải kim loại vào cốc khi đun.

Trứng nguyên vỏ, lòng đỏ trứng ốp chưa chọc, củ khoai nguyên vỏ, xúc xích nguyên vỏ bọc có thể nổ vì hơi nước bên trong không thoát ra kịp. Chọc thủng lòng đỏ, xiên lỗ trên khoai và xúc xích, và không hâm trứng luộc nguyên vỏ. Khi mở nắp hộp vừa hâm, mở về phía xa mặt để tránh hơi nóng phả vào.

Về hộp đựng, nguyên tắc chung là chỉ dùng loại có ký hiệu dùng được cho lò vi sóng, không dùng hộp nhựa đựng đồ ăn mua sẵn không ghi rõ, không dùng đồ có viền kim loại. Chuyện đọc ký hiệu dưới đáy hộp và hộp nào cho vào được đã có nhiều bài hướng dẫn chi tiết ở các trang đồ dùng nhà bếp khác, nên ở đây không nhắc lại. Về an toàn thực phẩm, đồ ăn thừa nên được bảo quản lạnh sớm sau bữa và hâm cho nóng đều, không hâm đi hâm lại nhiều lần.

Câu hỏi thường gặp

Lò vi sóng công suất lớn có hâm đều hơn lò công suất nhỏ không?

Không hẳn. Công suất lớn làm món nóng nhanh hơn, nhưng sóng vẫn chỉ thấm vài phân và vẫn có điểm nóng điểm lạnh. Thậm chí công suất lớn làm mép quá nóng nhanh hơn nếu bạn để mức cao. Độ đều phụ thuộc cách bày món, mức công suất bạn chọn và việc khuấy, để yên, nhiều hơn là con số công suất.

Lò vi sóng có làm mất chất dinh dưỡng nhiều hơn cách nấu khác không?

Mọi cách nấu bằng nhiệt đều làm mất một phần vitamin nhạy nhiệt. Lò vi sóng thường dùng ít nước và thời gian ngắn, nên với rau, lượng mất có thể không nhiều hơn luộc hay hấp. Hâm quá lâu thì dĩ nhiên mất nhiều hơn. Không có cơ sở để nói vi sóng làm thức ăn trở nên độc hại.

Vì sao cơm hâm bằng lò vi sóng bị cứng?

Vì lớp ngoài của khối cơm mất nước nhanh khi nóng, trong khi lõi còn chưa ấm. Thêm vài thìa nước, xới tơi, đậy nắp để hơi nước giữ lại, và dùng mức công suất trung bình thay vì mức cao sẽ giảm đáng kể tình trạng hạt cơm khô cứng ở mép.

Lò vi sóng không có đĩa xoay có kém hơn không?

Không nhất thiết. Lò không đĩa xoay thường dùng bộ khuấy sóng giấu bên trong để phân tán sóng, và có lợi là sàn phẳng, đặt được hộp to, dễ lau. Độ đều tuỳ thiết kế từng loại. Dù loại nào, bạn vẫn nên khuấy, đảo và để yên món như hướng dẫn trong bài.

Đứng gần lò vi sóng khi đang chạy có hại không?

Lò vi sóng được thiết kế với vỏ kim loại và lưới chắn trên cửa để giữ sóng ở bên trong, và lò lành lặn thì lượng sóng thoát ra rất thấp. Điều nên lưu ý là không dùng lò có cửa cong vênh, bản lề lỏng, gioăng hỏng hoặc cửa đóng không kín; khi đó ngưng dùng và mang đi kiểm tra.

Có nên hâm thức ăn nhiều lần trong ngày bằng lò vi sóng?

Chỉ nên lấy ra phần định ăn và hâm phần đó, phần còn lại để trong tủ lạnh. Hâm đi hâm lại cả nồi nhiều lần làm món mất ngon và kéo dài thời gian thức ăn ở vùng nhiệt độ ấm, nơi vi khuẩn dễ phát triển. Đây là nguyên tắc chung với mọi cách hâm, không riêng lò vi sóng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138