ChanThat.comChân Thật
Đọc chiêu quảng cáo đồ gia dụng

"Bán chạy số 1", "chuyên gia khuyên dùng": đọc danh hiệu, chứng nhận trên đồ gia dụng

"Bán chạy số 1" ở đâu, khi nào; chuyên gia nào khuyên; chứng nhận cho nhà máy hay cho sản phẩm. Cách đọc danh hiệu, giải thưởng, chứng nhận trên đồ gia dụng.

Wide view of a small household goods shop aisle in Bac Ninh at night, shelves of plain unmarked appliance boxes, shopper seen from behind holding one box, cool fluorescent light

Danh hiệu "bán chạy số 1", lời "chuyên gia khuyên dùng" hay dòng "đạt chứng nhận quốc tế" chỉ có giá trị khi trả lời được ba câu: ở đâu và khi nào, ai nói, chứng nhận cho cái gì. Thiếu một trong ba, danh hiệu chỉ là lời quảng cáo khoác áo khách quan. Nhiều chứng nhận có thật nhưng nói về nhà máy chứ không về chiếc máy, hoặc là thủ tục bắt buộc mà mọi sản phẩm cùng loại đều phải có.

Bài này giải thích những danh hiệu và chứng nhận hay gặp trên hộp đồ gia dụng nhỏ, chúng thực sự chứng minh điều gì, và câu hỏi bạn nên đặt cho người bán. Không danh hiệu nào ở đây là xấu tự thân. Mục tiêu là để bạn biết đâu là thông tin, đâu là cảm giác được tạo ra.

"Bán chạy số 1": số 1 ở đâu, trong nhóm nào, khi nào

Mọi bảng xếp hạng bán chạy đều có phạm vi. Bán chạy nhất có thể là trong một chuỗi cửa hàng, trên một trang bán hàng, trong một ngành hàng hẹp, trong một tháng nào đó. Phạm vi càng hẹp, càng dễ trở thành "số 1". Chiếc máy xay đứng đầu nhóm "máy xay cầm tay màu hồng dưới một mức giá" trong một tuần khuyến mãi cũng là "bán chạy số 1".

Pháp luật yêu cầu có căn cứ. Theo quy định về quảng cáo hiện hành ở Việt Nam, việc dùng các từ như "nhất", "số một", "tốt nhất" trong quảng cáo phải có tài liệu hợp pháp chứng minh. Bạn có quyền hỏi người bán tài liệu đó là gì: số liệu của ai, đo trong khoảng thời gian nào, so với những sản phẩm nào.

Bán chạy không đồng nghĩa với tốt cho bạn. Một sản phẩm bán chạy có thể vì giá rẻ, vì khuyến mãi lớn, vì được quảng cáo nhiều, vì là món quà phổ biến. Điều đó không nói gì về độ bền hay việc nó có hợp với bếp nhà bạn không.

"Hàng triệu gia đình tin dùng" là con số cộng dồn. Câu này thường cộng tất cả sản phẩm của nhãn hiệu, qua nhiều năm, có khi qua nhiều nước. Nó cho biết nhãn hiệu có quy mô, không cho biết chiếc máy cụ thể bạn đang cầm được bao nhiêu người hài lòng.

"Chuyên gia khuyên dùng": chuyên gia nào, có quan hệ gì với người bán

Lời khuyên của chuyên gia có giá trị khi bạn biết chuyên gia đó là ai, chuyên môn gì, và có quan hệ tài chính với người bán không. Một đầu bếp được trả tiền để xuất hiện trong quảng cáo nồi chiên đang làm công việc quảng cáo, dù tay nghề nấu ăn của họ là thật. Một bác sĩ, dược sĩ, chuyên gia dinh dưỡng xuất hiện trong quảng cáo máy lọc nước, máy làm sữa hạt cũng vậy.

Quảng cáo đồ gia dụng có khi dùng những hình ảnh gợi chuyên môn mà không ghi tên: người mặc áo blouse trắng, người đội mũ đầu bếp, giọng đọc tự xưng "các chuyên gia". Khi không có tên, không có chuyên môn cụ thể, lời khuyên đó không kiểm được và không nên đặt nặng.

Riêng với những sản phẩm gắn với sức khoẻ — máy lọc nước, máy lọc không khí, máy tạo ẩm, cân đo chỉ số cơ thể — cần thận trọng gấp đôi. Một thiết bị gia dụng không phải là phương pháp điều trị. Nếu bạn hoặc người nhà có bệnh, lời khuyên phù hợp đến từ bác sĩ đang theo dõi bạn, không đến từ người xuất hiện trong video quảng cáo.

Câu hỏi đơn giản để lọc: chuyên gia tên gì, làm ở đâu, chuyên môn gì, có nhận tiền từ nhà sản xuất không. Không trả lời được thì coi như không có lời khuyên.

Các chứng nhận hay gặp: chứng nhận cho cái gì

Chứng nhận là chỗ dễ nhầm nhất, vì nhiều chứng nhận có thật nhưng không nói điều mà người mua tưởng. Bảng dưới đây giải thích ở mức phổ thông; chi tiết từng chứng nhận cần đối chiếu với tổ chức cấp.

Chứng nhận hoặc dấuThường chứng nhận điều gìĐiều nó không nói
ISO 9001Hệ thống quản lý chất lượng của một tổ chức, ví dụ nhà máy hoặc công ty, đáp ứng tiêu chuẩn về quy trìnhKhông phải chứng nhận rằng sản phẩm tốt hơn; không đánh giá độ bền, hiệu năng của chiếc máy
Dấu CENhà sản xuất tuyên bố sản phẩm phù hợp các yêu cầu của Liên minh châu Âu; với nhiều đồ điện gia dụng là tự công bốKhông phải giải thưởng chất lượng; không bảo đảm sản phẩm bán ở Việt Nam đã được kiểm tra bởi bên thứ ba
Dấu hợp quy ở Việt NamSản phẩm đã được chứng nhận phù hợp quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc, ví dụ về an toàn điện, để được lưu thôngLà yêu cầu tối thiểu với mọi sản phẩm cùng nhóm, không phải điểm cộng
Báo cáo thử nghiệm của phòng thí nghiệmKết quả đo một chỉ tiêu cụ thể trên một mẫu cụ thể, trong điều kiện ghi trong báo cáoKhông áp dụng cho chỉ tiêu khác, mẫu khác, điều kiện khác
Nhãn năng lượngMức hiệu suất năng lượng theo quy định cho các nhóm thiết bị thuộc diện dán nhãnKhông đánh giá chất lượng tổng thể, độ ồn, độ bền

Đọc theo cột thứ ba sẽ thấy: chứng nhận thật và quảng cáo về chứng nhận là hai chuyện. Chứng nhận nói một điều hẹp và chính xác; quảng cáo có xu hướng mở rộng nó thành "đạt chuẩn quốc tế" chung chung.

Giải thưởng thiết kế và danh hiệu do tổ chức tự đặt

Hộp đồ gia dụng hay in biểu tượng giải thưởng thiết kế. Nhiều giải thưởng thiết kế có uy tín thật trong ngành, nhưng cần hiểu chúng chấm cái gì: thường là hình dáng, tính thẩm mỹ, sự tiện dụng của thiết kế, có khi có tính đến vật liệu và công năng. Chúng thường không thử độ bền nhiều năm, không đo hiệu năng so với sản phẩm cùng loại. Nhiều giải nhận hồ sơ do chính nhà sản xuất gửi, kèm phí tham dự. Một chiếc máy đẹp, cầm sướng tay đáng được giải thiết kế, nhưng giải đó không trả lời câu "máy có bền không".

Bên cạnh đó là những danh hiệu do các tổ chức, chương trình bình chọn tự đặt ra: "sản phẩm vàng", "thương hiệu được yêu thích", "top 10 thương hiệu". Một số chương trình bình chọn có quy trình minh bạch, một số thì doanh nghiệp đăng ký và đóng phí để được xét. Không thể biết loại nào nếu chỉ nhìn biểu tượng trên hộp.

Cách đối xử hợp lý với những biểu tượng này là coi chúng như thông tin phụ, có thể tra thêm nếu bạn tò mò: tổ chức nào trao, tiêu chí là gì, sản phẩm tham gia bằng cách nào. Nếu phải lựa chọn giữa hai máy, đừng để biểu tượng giải thưởng đè lên những gì bạn kiểm được trực tiếp như bảo hành, phụ tùng, độ ồn khi thử.

"Đã lên báo", "đối tác tin chọn": những dấu hiệu uy tín mượn từ nơi khác

Một kiểu danh hiệu khác là uy tín mượn: hàng logo báo chí kèm dòng "đã xuất hiện trên", hàng logo khách sạn, nhà hàng, chuỗi cửa hàng kèm dòng "đối tác tin chọn", hoặc ảnh sản phẩm đặt trong một sự kiện, một hội chợ lớn. Những dấu hiệu này tạo cảm giác sản phẩm đã được ai đó có tiếng kiểm chứng.

Thực tế, "xuất hiện trên báo" có thể là một bài viết độc lập, cũng có thể là bài giới thiệu do doanh nghiệp trả tiền đăng, hoặc chỉ là một dòng nhắc tên trong bài về chủ đề rộng. Logo tờ báo trên hộp không cho bạn biết đó là loại nào. Nếu muốn biết, hãy tìm đọc chính bài viết đó và xem nó có ghi là nội dung quảng cáo, bài tài trợ hay không.

"Đối tác tin chọn" cũng có nhiều tầng nghĩa: một hợp đồng cung cấp dài hạn, một lần mua thử, hay một chương trình tài trợ. Thiết bị dùng trong bếp nhà hàng, khách sạn còn có thể là dòng khác với dòng bán cho gia đình. Ảnh tại hội chợ chỉ cho biết doanh nghiệp đã thuê gian hàng.

Không có gì sai khi doanh nghiệp giới thiệu những mối quan hệ này. Chỉ là chúng không phải bằng chứng về chất lượng chiếc máy bạn mua. Nếu một dấu hiệu uy tín mượn là lý do chính khiến bạn nghiêng về một sản phẩm, hãy dành vài phút tìm hiểu nó cụ thể trước khi quyết định.

Dấu hiệu danh hiệu đang làm việc của quảng cáo hơn là của thông tin

Không dấu hiệu nào dưới đây chứng minh sản phẩm kém. Chúng chỉ cho bạn biết nên dồn sự chú ý sang chỗ khác.

  • Danh hiệu không ghi phạm vi, thời gian, nguồn số liệu: "số 1", "bán chạy nhất", "được tin dùng nhất".
  • Chuyên gia không có tên, hoặc chỉ là hình ảnh người mặc trang phục gợi nghề nghiệp.
  • Chứng nhận được nhắc chung chung như "đạt chứng nhận quốc tế" mà không nêu tên chứng nhận, tổ chức cấp.
  • Chứng nhận dành cho tổ chức như ISO 9001 được trình bày như chứng nhận chất lượng sản phẩm.
  • Dấu bắt buộc như dấu hợp quy được giới thiệu như ưu điểm riêng của sản phẩm.
  • Nhiều biểu tượng giải thưởng, danh hiệu xếp kín mặt hộp nhưng sách hướng dẫn sơ sài, thiếu thông số.

Khi gặp những dấu hiệu này, hãy hỏi lại người bán bằng câu cụ thể. Người bán hiểu hàng và làm ăn tử tế thường trả lời được, hoặc thẳng thắn nói rằng đó là câu quảng cáo của hãng.

Ba câu hỏi cho mọi danh hiệu trên hộp

Mọi danh hiệu, lời khuyên, chứng nhận đều có thể quy về ba câu dưới đây. Ghi chúng vào điện thoại và dùng mỗi khi thấy một biểu tượng mới trên hộp đồ gia dụng.

  1. Ở đâu và khi nào? Danh hiệu được trao trong phạm vi nào, thời gian nào, so với những sản phẩm nào.
  2. Ai nói? Tổ chức nào cấp chứng nhận, chuyên gia nào khuyên, có quan hệ tài chính với người bán không.
  3. Cho cái gì? Chứng nhận nói về nhà máy hay sản phẩm, về an toàn tối thiểu hay chất lượng, về thiết kế hay độ bền.

Nếu cả ba câu đều có câu trả lời rõ ràng, danh hiệu là thông tin có ích và bạn có thể tính nó vào quyết định. Nếu không, cứ gác nó sang một bên và chọn máy bằng những gì bạn kiểm được: thử máy, đọc thông số ở đúng chế độ, bảo hành, phụ tùng. Cách làm này công bằng với cả nhà sản xuất có danh hiệu thật lẫn nhà sản xuất không đầu tư vào biểu tượng trên hộp nhưng làm ra máy tốt.

Câu hỏi thường gặp

"Bán chạy số 1" trên hộp có phải là sự thật không?

Có thể đúng trong một phạm vi nào đó: một kênh bán, một ngành hàng hẹp, một khoảng thời gian. Theo quy định về quảng cáo hiện hành, dùng chữ "số một" cần có tài liệu hợp pháp chứng minh. Bạn có quyền hỏi người bán con số đó lấy từ đâu, khi nào và so với những sản phẩm nào.

ISO 9001 có nghĩa là sản phẩm chất lượng cao không?

ISO 9001 là chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng của một tổ chức, cho biết quy trình được tổ chức và kiểm soát theo tiêu chuẩn. Nó không phải là đánh giá rằng sản phẩm cụ thể tốt hơn sản phẩm khác về độ bền hay hiệu năng.

Dấu CE trên đồ điện có phải đã được kiểm định không?

Với nhiều đồ điện gia dụng, dấu CE là tuyên bố của nhà sản xuất rằng sản phẩm phù hợp yêu cầu của Liên minh châu Âu, không nhất thiết qua kiểm tra của bên thứ ba. Ở Việt Nam, sản phẩm thuộc diện quản lý cần có chứng nhận hợp quy theo quy chuẩn trong nước để lưu thông.

Có nên tin lời bác sĩ trong quảng cáo máy lọc nước, máy lọc không khí?

Hãy xem người đó là ai, chuyên môn gì và có được trả tiền để quảng cáo không. Thiết bị gia dụng không thay thế điều trị; nếu bạn hoặc người nhà có bệnh, hãy hỏi bác sĩ đang theo dõi mình về việc có nên dùng thiết bị và dùng thế nào.

Giải thưởng thiết kế có cho biết máy bền không?

Thường là không. Giải thưởng thiết kế chủ yếu đánh giá hình dáng, thẩm mỹ, sự tiện dụng của thiết kế, ít khi thử độ bền lâu năm. Một chiếc máy đẹp xứng đáng được giải, nhưng độ bền cần đánh giá qua vật liệu, bảo hành, phụ tùng và phản hồi của người dùng lâu năm.

Logo báo chí trên hộp có nghĩa là sản phẩm được báo khen không?

Không chắc. Sản phẩm có thể được nhắc trong một bài viết độc lập, trong bài giới thiệu do doanh nghiệp trả tiền, hoặc chỉ một dòng trong bài về chủ đề rộng. Nếu điều đó ảnh hưởng đến quyết định của bạn, hãy tìm đọc chính bài viết và xem nó có ghi là nội dung quảng cáo hay không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138