Robot hút bụi kẹt nhiều nhất ở năm kiểu chỗ: dây điện và dây rèm trên sàn, chân ghế và chân bàn chụm, gầm đồ nội thất vừa đủ chui vào nhưng không đủ quay ra, bậc cửa và nẹp sàn cao, và thảm có tua rua hoặc thảm màu rất tối. Nhà càng nhiều những thứ này, robot càng hay gọi bạn ra cứu, và lợi ích "tự dọn khi đi vắng" càng mỏng đi.
Bài này không chê robot hút bụi. Ở nhiều nhà, nó là món đồ được dùng đều đặn nhất. Nhưng có những căn nhà mà robot gần như không thể chạy trọn một lượt mà không vướng, và quảng cáo không bao giờ quay cảnh đó. Đọc xong, bạn có thể tự đi một vòng nhà mình và biết robot sẽ gặp khó ở đâu.
Năm kiểu chỗ robot hay mắc kẹt
Dây và vật mềm trên sàn. Dây sạc điện thoại, dây quạt, dây rèm buông xuống sàn, tất, khăn lau, dây buộc tóc là thứ chổi cạnh và chổi chính rất dễ cuốn. Robot cuốn dây thường dừng lại báo lỗi, có khi kéo đổ đồ nối với dây. Cảm biến của nhiều máy đời mới có nhận diện vật cản, nhưng dây mảnh nằm sát sàn vẫn là ca khó.
Chân ghế, chân bàn đứng sát nhau. Khu bàn ăn sáu ghế, quầy bar với ghế chân chữ thập, giá phơi đồ chân choãi là những "mê cung" nhỏ. Robot vào được nhưng xoay mãi không ra, hoặc tốn rất nhiều thời gian chạy vòng quanh mà phần sàn giữa các chân vẫn bỏ sót.
Gầm vừa đủ chui. Gầm sofa, gầm giường, gầm tủ có chiều cao xấp xỉ chiều cao robot là chỗ nguy hiểm nhất. Phía ngoài vừa đủ, phía trong thấp hơn một chút do thanh giằng hay đệm võng xuống, và robot bị kẹp nóc. Robot có tháp cảm biến nhô lên trên nóc lại càng dễ kẹt ở đây.
Bậc cửa, nẹp sàn, thảm chùi chân. Đa số robot leo được chênh lệch nhỏ, nhưng bậc cửa nhà vệ sinh, nẹp chuyển giữa gạch và gỗ, thanh ray cửa lùa ban công thường cao hơn mức đó. Robot cố leo, chênh bánh rồi dừng, hoặc treo lơ lửng giữa hai mặt sàn.
Thảm tua rua, thảm lông dày, thảm màu đen. Tua rua bị chổi cuốn. Thảm lông dày làm bánh xe lún, robot bò chậm hoặc báo kẹt. Riêng thảm hay sàn màu rất tối, nhiều máy dùng cảm biến hồng ngoại chống rơi cầu thang sẽ đọc vùng tối đó như mép vực, nên tránh luôn, không hút.
Vì sao robot đắt hơn vẫn kẹt
Robot đời mới có thêm cảm biến quét laser, camera phía trước, thuật toán nhận diện vật cản. Chúng giảm đáng kể số lần đâm vào đồ đạc và giúp máy đi theo đường có trật tự hơn. Nhưng chúng không thay đổi được hình học của căn nhà. Một gầm sofa thấp hơn nóc robot vài milimét ở phía trong thì robot nào cũng có nguy cơ chui vào, và nhận diện vật cản không nhìn thấy được thanh giằng bị che bởi vải sofa.
Thêm vào đó, nhận diện vật cản hoạt động tốt nhất với những vật mà nó được "dạy" nhiều: dây, giày, tất, chất thải vật nuôi. Với đồ lạ như đồ chơi nhỏ của trẻ, vỏ hộp, góc chăn thòng xuống, kết quả thất thường hơn. Ánh sáng yếu buổi tối cũng làm camera kém đi. Quảng cáo thường quay cảnh robot tránh một chiếc tất đặt giữa phòng sáng; cảnh trong nhà bạn lúc chín giờ tối, đèn vàng, sàn bừa đồ chơi, lại khác.
Một chi tiết nữa ít được nói: robot có tháp quét laser trên nóc thường cao hơn robot không có tháp, nên chui được ít gầm hơn. Robot mỏng hơn chui được nhiều gầm hơn, nhưng cũng vì thế mà dễ vào những gầm có thanh giằng thấp ở phía trong. Không có thiết kế nào thắng ở mọi căn nhà; mỗi lựa chọn đổi một kiểu kẹt lấy một kiểu khác.
Kết luận thực tế: robot đắt hơn kẹt ít hơn, không phải không kẹt. Việc quyết định nhiều hơn vẫn là nhà bạn được bày thế nào.
Tự soát nhà mình trước khi mua robot
Đi một vòng nhà, đánh dấu những gì bạn thấy. Đây không phải đánh giá robot, mà là nhìn xem căn nhà cần sửa gì để robot chạy được.
| Câu hỏi | Nếu có | Có sửa được không |
|---|---|---|
| Có nhiều dây điện, dây sạc trên sàn? | Robot hay cuốn dây, kéo đổ đồ | Thường được: kẹp dây vào chân tường, gom vào máng |
| Gầm giường, sofa cao xấp xỉ robot? | Nguy cơ kẹt nóc cao nhất | Được: kê cao chân hoặc chắn gầm bằng thanh chặn |
| Bậc cửa nhà vệ sinh, ray cửa ban công cao? | Robot không qua được hoặc treo | Một phần: đặt vùng cấm, chấp nhận hút tay khu đó |
| Thảm tua rua, thảm lông dày, thảm màu đen? | Cuốn tua, lún bánh, robot né thảm | Một phần: cất thảm khi chạy hoặc đặt vùng cấm |
| Sàn hay có đồ chơi, quần áo, đồ lặt vặt? | Robot dừng giữa chừng liên tục | Phụ thuộc thói quen dọn trước khi chạy |
| Nhà nhiều tầng, cầu thang? | Robot chỉ chạy một tầng mỗi lần | Phải xách lên xuống hoặc mua thêm máy |
Nếu đa số dòng bạn đánh dấu ở cột cuối là "phụ thuộc thói quen", câu hỏi thật không nằm ở robot mà ở việc cả nhà có chịu dọn sàn trước khi máy chạy hay không.
Chi phí ẩn của mắc kẹt: thời gian và thói quen
Một lần robot kẹt tốn của bạn chưa tới một phút để gỡ. Nhưng nếu nó kẹt gần như mỗi lần chạy, cái mất thật là niềm tin: bạn thôi hẹn giờ cho nó chạy khi đi làm, vì biết về nhà sẽ thấy nó nằm im dưới gầm giường với nửa căn nhà chưa hút. Từ đó, robot chuyển dần từ "tự dọn" sang "chạy khi mình có nhà để trông", và lợi ích lớn nhất của nó biến mất.
Nhiều gia đình kể lại một quy trình rất giống nhau: tuần đầu thích thú, tuần thứ hai bắt đầu nhặt đồ trước khi chạy, tháng thứ hai thấy việc nhặt đồ tốn gần bằng việc tự hút, rồi robot nằm ở góc nhà. Đây không phải lỗi của máy. Đây là lúc bạn nên hỏi thẳng: nhà mình có sẵn sàng giữ sàn gọn đủ để robot chạy không.
Ngược lại, với những nhà ít đồ, sàn trống, gầm đồ cao hoặc kín, robot chạy đều mỗi ngày và giữ nhà sạch ở mức nền rất ổn. Cùng một chiếc máy, ở hai căn nhà, có thể là món đồ đáng tiền nhất hoặc món đồ bị cất sớm nhất.
Nhà ống, căn hộ, phòng trọ: robot đi được bao nhiêu phần sàn
Nhà ống phổ biến ở các đô thị trong nước có đặc điểm khá bất lợi cho robot: mỗi tầng một hai phòng, cầu thang chiếm một phần diện tích, tầng trệt thường là chỗ để xe máy, kệ giày và cửa cuốn có ray. Robot đặt ở một tầng chỉ hút được tầng đó; muốn hút tầng khác phải xách máy lên xuống, và nhiều máy cần lưu bản đồ riêng cho từng tầng. Khu để xe ở tầng trệt lại nhiều cát, dầu và vật cản, là chỗ robot làm kém nhất.
Căn hộ chung cư thường hợp robot hơn: một mặt bằng, sàn liền, ít bậc. Rắc rối nằm ở bậc cửa nhà vệ sinh và ray cửa ban công lô gia, cùng khu bếp nhiều chân ghế. Nếu phần sàn trống chiếm phần lớn diện tích, robot làm được việc đều mỗi ngày.
Phòng trọ nhỏ, đồ đạc kê sát nhau, sàn hay có túi đồ và quần áo, là nơi robot ít đất diễn nhất. Ở đây một máy hút cầm tay gọn thường hữu ích hơn. Ví dụ giả định để hình dung: nhà ống bốn tầng ở Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi tầng khoảng bốn mươi mét vuông, robot đặt ở tầng hai chỉ phủ được khoảng một phần tư tổng diện tích sàn của cả nhà nếu không ai xách nó đi.
Chuẩn bị nhà cho lần chạy đầu
Nếu đã có robot hoặc quyết định mua, vài việc dưới đây làm một lần sẽ giảm phần lớn số lần mắc kẹt.
- Chạy lượt đầu khi bạn ở nhà, đi theo robot và ghi lại từng chỗ nó kẹt hay lưỡng lự.
- Gom và cố định dây điện vào chân tường, buộc gọn dây rèm lên cao khỏi sàn.
- Với gầm vừa đủ chui: hoặc kê cao để robot qua thoải mái, hoặc chắn hẳn để nó không vào.
- Đặt vùng cấm trong ứng dụng cho khu bàn ghế chụm, bậc cửa nhà vệ sinh, góc để đồ chơi; nếu máy không có vùng cấm, dùng thanh chặn vật lý.
- Cất thảm tua rua khi chạy, hoặc chấp nhận hút tay khu thảm.
- Tạo thói quen một phút nhặt đồ trên sàn trước giờ robot chạy, giao cho cả nhà chứ không chỉ một người.
Sau một hai tuần, xem lại nhật ký các lần chạy: nếu robot vẫn kẹt cùng một chỗ, chỗ đó cần sửa bằng đồ đạc chứ không phải bằng cài đặt.
Khi nào robot hút bụi thực sự có ích
Robot hút bụi phát huy nhất ở việc giữ mức sạch nền mỗi ngày: bụi mịn, tóc, lông vật nuôi, vụn đồ ăn rơi. Nhà có chó mèo rụng lông, nhà gần đường nhiều bụi, nhà có người dị ứng bụi muốn sàn được hút đều mà không phải tự làm mỗi ngày là những trường hợp robot đáng giá. Người làm việc cả ngày, về nhà chỉ còn sức nấu bữa tối, cũng được lợi rõ.
Robot không thay được một lượt dọn kỹ: góc cạnh tủ, khe ray, mặt cầu thang, dưới đồ nặng sát sàn, bậc thềm. Bạn vẫn cần máy hút cầm tay hay chổi cho những chỗ đó. Nếu bạn kỳ vọng robot là lời giải cho toàn bộ việc hút bụi, gần như chắc chắn bạn sẽ thất vọng; nếu kỳ vọng nó gánh phần việc lặp lại hằng ngày ở phần sàn trống, phần lớn sẽ hài lòng.
Một cách dùng hợp lý mà nhiều nhà chọn: robot chạy mỗi ngày ở các phòng sàn trống, còn cuối tuần một người cầm máy hút cầm tay đi các góc, khe ray và cầu thang trong mười lăm phút. Hai thứ bổ sung cho nhau thay vì thay thế nhau.
Câu hỏi thường gặp
Robot hút bụi chui qua được bậc cửa cao bao nhiêu?
Mỗi máy công bố một mức khác nhau, thường chỉ vài centimet và đo với bậc vuông cạnh, khô ráo. Bậc tròn mép, có nẹp kim loại trơn hay ray cửa có rãnh có thể khó hơn mức công bố. Bạn nên đo bậc cửa nhà mình và so với thông số, chừa thêm biên an toàn.
Có robot nào tự tránh được dây điện hoàn toàn không?
Máy có camera nhận diện vật cản tránh dây tốt hơn nhiều so với máy chỉ có cảm biến va chạm, nhưng không có máy nào bảo đảm tránh được mọi sợi dây trong mọi điều kiện ánh sáng. Dây mảnh, cùng màu sàn, nằm sát chân tường là ca khó. Gom dây vẫn là cách chắc nhất.
Vì sao robot không hút thảm màu đen trong phòng khách?
Nhiều robot dùng cảm biến hồng ngoại ở mặt dưới để phát hiện mép cầu thang. Bề mặt rất tối hấp thụ tia hồng ngoại, khiến cảm biến hiểu nhầm là khoảng trống, nên robot dừng lại hoặc né. Một số máy cho tắt cảm biến này trong ứng dụng, nhưng làm vậy ở nhà có cầu thang thì phải đặt vùng cấm cẩn thận.
Nhà nhỏ dưới 40 mét vuông có cần robot không?
Diện tích nhỏ thì tự hút cũng nhanh, nên lợi ích của robot nằm ở chỗ bạn không phải làm việc đó mỗi ngày chứ không nằm ở thời gian tiết kiệm. Nếu sàn trống và bạn ghét hút bụi, robot vẫn có ích. Nếu nhà chật đồ, robot sẽ kẹt nhiều và gần như không giúp gì.
Robot kẹt khi đang chạy lúc vắng nhà có nguy hiểm không?
Phần lớn robot tự dừng và báo lỗi khi bị kẹt, không chạy cố. Rủi ro thường gặp hơn là robot cuốn dây kéo đổ đồ hoặc đẩy vật nhỏ vào chỗ khó lấy. Như mọi thiết bị sạc pin, nên đặt đế sạc ở nơi thoáng, không bị che, và không để robot chạy khi sàn có nước đổ.